Skąd pochodzą chrząszcze pchle? Pochodzenie, cykl życiowy i zimowanie

Kto tego nie zna: nie możesz się doczekać pierwszych zbiorów chrupiącej rzodkiewki, delikatnej rukoli lub świeżej kapusty, ale nagle na liściach pojawiają się niezliczone małe dziurki. Tak zwane okienko lub wgłębienie jest niewątpliwym znakiem rozpoznawczym pcheł. Kiedy jednak zbliżysz się do roślin, maleńkie, często błyszczące, metaliczne chrząszcze odskakują we wszystkich kierunkach. W tym momencie nieuchronnie pojawia się pytanie: Skąd tak nagle biorą się pchły? Wydaje się, że pojawiają się znikąd i przez noc podbijają całe grządki. Aby zrozumieć to zjawisko, musimy głęboko przyjrzeć się biologii, zachowaniu zimującym i fascynującemu, choć frustrującemu dla ogrodników, cyklowi życiowemu tych chrząszczy liściastych.

Pochodzenie: miejsce, w którym pchły spędzają zimę

Aby wyjaśnić, skąd pochodzą pchły, musimy zacząć jesienią poprzedniego roku. Chrząszcze pchle (należące do rodzaju Phyllotreta z rodziny chrząszczy liściastych) nie giną zimą. Zamiast tego dorosłe chrząszcze szukają bezpiecznych miejsc do zimowania już od około października [1]. Znikają z zebranych pól i ogrodów i wycofują się do chronionych struktur krawędziowych w krajobrazie.

Do preferowanych zimowisk zaliczają się żywopłoty, pasy drzew, gęste kępy traw, a przede wszystkim ochronna warstwa ściółki liściowej na obrzeżach lasów lub pod krzakami [1]. Niektóre gatunki zakopują się również bezpośrednio w górnych warstwach gleby, aby uciec przed ujemnymi temperaturami [3]. W tej fazie diapauzy (odrętwienia zimowego) ograniczają swój metabolizm do minimum. W tym czasie nie potrzebują żadnego pożywienia i polegają na rezerwach tłuszczu, które zjadali późnym latem w ostatnich warzywach krzyżowych. Jeśli więc wiosną zadajesz sobie pytanie, skąd pochodzą chrząszcze: były tam przez cały czas, zaledwie kilka metrów od grządki z warzywami, ukryte pod liśćmi i ziemią.

Przebudzenie wiosny: termiczny sygnał startu

Pchrząszcze nie mają wewnętrznego kalendarza, który mówi im, że jest kwiecień lub maj. Ich przebudzenie i późniejsza migracja są kontrolowane prawie całkowicie przez temperaturę otoczenia. Gdy tylko wiosną wzrosną temperatury, rozpoczyna się wielkie pełzanie. Obserwacje naukowe pokazują, że aktywność żerowa i mobilność pcheł są poważnie zahamowane w temperaturach poniżej 15 °C [1].

Jeśli jednak termometr wzrośnie powyżej magicznej granicy 15°C, chrząszcze budzą się z odrętwienia. Opuszczają zimowe kwatery w żywopłotach i ściółce i zaczynają aktywnie szukać pożywienia. To wyjaśnia zjawisko, dlaczego pchły często pojawiają się „z dnia na dzień”. To nie jest tak, że nagle pojawiają się znikąd; raczej ciepły tydzień na wiosnę wywołuje zsynchronizowaną masową migrację z zimowisk na obszary otwarte. Co ciekawe, istnieje również górna granica: w ekstremalnym upale przekraczającym 27°C aktywność chrząszczy zostaje ponownie zahamowana [1].

Przystanek pierwszy: dzikie zioła jako odskocznia

Kiedy pchły budzą się wczesną wiosną (często w marcu lub kwietniu), nasze rośliny warzywne zwykle nie zostały jeszcze zasiane ani posadzone. Skąd więc biorą pożywienie w tym czasie? Odpowiedź leży w dzikiej florze. Na początku sezonu wegetacyjnego chrząszcze żerują zwykle na istniejącej roślinności, zwłaszcza dzikich roślinach krzyżowych [1].

Rośliny takie jak torebka pasterska, ziele polne czy gorczyca polna służą jako żywotni żywiciele pośrednii. Zimujące rośliny rolne, takie jak rzepak ozimy, również są magnesem dla szkodników w tej fazie [2]. Tutaj chrząszcze odzyskują siły po długiej zimie. Dopiero gdy rozwój roślinności postępuje i ogrodnicy zaczynają sadzić rukolę, rzodkiewkę, kalarepę lub kapustę pekińską na zewnątrz, pchły rozprzestrzeniają się z tych dzikich obszarów peryferyjnych na przyległe pola i grządki [1]. Stopień inwazji w ogrodzie zależy w dużej mierze od tego, ile dzikich roślin krzyżowych w bezpośrednim sąsiedztwie służy jako „wybieg”.

Niewidzialny cykl życia: wylęgarnia w ziemi

Kolejnym powodem, dla którego pochodzenie pcheł często wydaje się tajemnicze, jest ich strategia reprodukcyjna. Chociaż widzimy dorosłe chrząszcze skaczące po liściach, większość ich cyklu życiowego pozostaje przed nami ukryta. Chrząszcze rozpoczynają krycie pod koniec maja. Następnie samice składają jaja – u większości gatunków nie na roślinie, ale ukryte w ziemi [1, 3].

Z jaj wylęgają się blado zabarwione larwy o długości około 4 do 5 milimetrów, posiadające torebkę na głowę i mostek [1]. Larwy te żyją pod ziemią i żerują na drobnych korzeniach roślin żywicielskich. W przypadku rzodkiewki lub rzodkiewki mogą zjadać nawet brązowe tunele w burakach, które mogą sięgać w glebę na głębokość do 30 centymetrów [3]. Ponieważ to podziemne pożywienie zwykle pozostaje niezauważone, ogrodnik często nie ma pojęcia, że tuż pod jego stopami rozwija się nowe, ogromne pokolenie pcheł.

Wyjątki potwierdzają regułę: gatunki górnicze

Nie wszystkie gatunki pcheł chowają swoje lęgi w ziemi. Wyjątkiem jest rodzaj Phyllotreta, który obejmuje dziewięć odpowiednich gatunków szkodników roślin krzyżowych. Duża pchła kapuściana w żółte paski (Phyllotreta nemorum) i Phyllotreta armaciae składają jaja na spodniej stronie liści i w ich kątach [1]. Ich larwy żerują we wnętrzu liści i łodyg i żyją tam jako tzw. górnicy. Ale to samo dotyczy tutaj: larwy są dobrze chronione przed wzrokiem ogrodnika wewnątrz tkanki roślinnej.

Druga fala: kiedy wykluje się nowa generacja

Po około czterech tygodniach fazy larwalnej w glebie (lub liściu) następuje odpoczynek poczwarki. Odbywa się to również chronione w ziemi [1]. Metamorfoza kończy się mniej więcej od końca lipca do początku sierpnia. Teraz nowa generacja chrząszczy wyłania się z ziemi i wypycha na powierzchnię.

To moment w środku lata, kiedy ogrodnicy często doświadczają drugiej, masowej fali plagi. Nagle znowu roi się od pcheł. Te młode chrząszcze intensywnie żerują teraz na nadziemnych częściach roślin krzyżowych, aby zgromadzić zapasy tłuszczu na nadchodzącą zimę. W latach o sprzyjających warunkach klimatycznych mogą wystąpić nawet dwa pokolenia w ciągu roku [3]. Jesienią, gdy temperatury spadają, a dni stają się krótsze, chrząszcze te migrują z powrotem do żywopłotów, drzew i ściółki – i cykl zaczyna się od nowa [1].

Pogoda i klimat: siły napędowe ekspansji

Pytanie, skąd pochodzą pchły chrząszcze, jest nierozerwalnie powiązane z pytaniem, kiedy pojawiają się w dużych ilościach. Absolutnie główną rolę odgrywa tu pogoda. Chrząszcze pcheł są niezwykle ciepłe i kochają suchość. Ciepłe i suche warunki pogodowe nie tylko sprzyjają ich aktywności i żerowaniu, ale także współczynnikowi reprodukcji [1, 2, 3].

Jednak przy wilgotnej i chłodnej pogodzie chrząszcze wycofują się, są ospałe i prawie nie jedzą. Ponadto larwy i poczwarki żyjące w glebie są wrażliwe na nadmierną wilgotność gleby. Dlatego sucha wiosna prawie nieuchronnie prowadzi do plagi pcheł, ponieważ zwiększa się przeżywalność larw w glebie, a dorosłe chrząszcze znajdują optymalne warunki do lotu i żerowania. Z tego powodu regularne podlewanie i utrzymywanie wilgotnej powierzchni gleby jest jednym z najskuteczniejszych środków kulturowych zakłócających rozwój pcheł [1, 3].

Naturalni przeciwnicy: kto zdziesiątkuje pchły?

Chociaż często wydaje się, że pchły mogą rozprzestrzeniać się bez przeszkód, w nienaruszonym ekosystemie mają naturalnych wrogów. Ci przeciwnicy zaczynają dokładnie tam, skąd pochodzą pchły: w glebie i na krawędziach.

Do najważniejszych naturalnych wrogów zaliczają się chrząszcze naziemne i larwy bzygów, które aktywnie żerują na jajach i larwach pchełek w glebie [3]. Drapieżne małe ssaki, takie jak ryjówki i jeże, które żyją w tych samych żywopłotach i warstwach ściółki, w których zimują pchły, również zjadają znaczną liczbę odpoczywających chrząszczy [3]. Naturalny projekt ogrodu zapewniający tym pożytecznym owadom siedlisko atakuje problem pcheł bezpośrednio u korzenia, zanim chrząszcze zdążą wlecieć do grządek wiosną.

Często zadawane pytania (FAQ)

Wniosek

Pytanie „Skąd się biorą pchły?” można odpowiedzieć jasno: nie powstają z niczego, ale są stałą częścią naszego otoczenia. Zimują cierpliwie w żywopłotach i ściółce, czekają na pierwsze ciepłe wiosenne dni powyżej 15°C i wykorzystują dzikie zioła jako odskocznię przed kolonizacją naszych upraw warzywnych. Ponieważ ich rzeczywisty cykl rozrodczy, obejmujący składanie jaj, żerowanie larw i przepoczwarzanie, zwykle odbywa się w sposób niewidoczny w ziemi, często zaskakuje nas jedynie wykluwanie się nowego pokolenia w środku lata. Każdy, kto rozumie ten cykl życia, wie, że zapobieganie – takie jak utrzymywanie wilgoci w glebie i zakładanie w odpowiednim czasie siatek ochrony roślin – to najlepszy sposób na skuteczne powstrzymanie imigracji z kwater zimowych.