Latające chrząszcze czerwcowe: wszystko o czasie lotu, zachowaniu i kontroli

Gdy tylko czerwcowe noce stają się cieplejsze i zbliża się przesilenie letnie, dla wielu właścicieli ogrodów rozpoczyna się fascynujący, ale także niepokojący spektakl przyrodniczy: chrząszcz czerwcowy jest w ruchu. Złocistobrązowe chrząszcze z głośnym brzęczeniem roją się o zmierzchu, krążą wokół koron drzew i często gubią się przez otwarte okna do salonów. Ale co kryje się za tym nagłym masowym pojawieniem się? Chociaż dorosłe chrząszcze są całkowicie nieszkodliwe dla ludzi, prawdziwy problem leży w glebie. Z tego obszernego przewodnika dowiesz się wszystkiego o biologii latającego chrząszcza czerwcowego, jego cyklu życiowym i tym, jak skutecznie chronić swój ogród przed żarłocznymi larwami.

Biologia latającego chrząszcza czerwcowego (Amphimallon solstitiale)

Kurnik prążkowany (Amphimallon solstitiale), jak naukowo nazywa się chrząszcz czerwcowy, należy do rodziny chrząszczy skarabeusza (Scarabaeidae). Jego nazwa „solstitiale” pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego przesilenie, co bezpośrednio wskazuje na okres jego szczytowej aktywności [2]. Przy długości ciała od 14 do 20 mm jest znacznie mniejszy od swojego dobrze znanego krewnego, chrabąszcza polnego [11].

Dlaczego chrząszcze czerwcowe są tak aktywne podczas lotu?

Etap lotu to ostatnia faza wieloletniego cyklu życia. Chrząszcze opuszczają ziemię po przepoczwarczeniu wczesnym latem, mając jeden cel: reprodukcję. Samce roją się w dużych grupach w poszukiwaniu samic, które uwalniają feromony płciowe (w szczególności (R)-acetoinę), aby przyciągnąć partnerów [31]. Ten „lot roju” odbywa się prawie wyłącznie o zmierzchu i często trwa tylko około 30 do 60 minut wieczorem [3].

Cykl życia: od żarcia do ulotki

Chociaż zwykle widzimy tylko latającego chrząszcza czerwcowego, ponad 90% życia spędza on pod ziemią. Cykl trwa zwykle w Europie Środkowej od dwóch do trzech lat, w zależności od temperatury gleby i zaopatrzenia w żywność [15, 21].

Etapy rozwoju

1. Składanie jaj: Po kryciu samice zakopują się na głębokość około 5–10 cm w luźnej, piaszczystej glebie i składają tam około 35–40 jaj [15].
2. Stadium larwalne (pędraki): Larwy wykluwają się po 3-4 tygodniach. Przechodzą przez trzy etapy (instare). W pierwszym roku zjadają próchnicę i drobne korzenie, w drugim i trzecim roku stają się poważnymi szkodnikami korzeni roślin trawnikowych i użytkowych [16, 21].
3. Przepoczwarczenie: Wiosną ubiegłego roku larwy przepoczwarzają się w komorze w ziemi [25].
4. Imago (faza lotu): W czerwcu wykluwają się dorosłe chrząszcze i cykl rozpoczyna się od nowa [11].

Co ciekawe, badania wykazały, że rozwój chrząszczy jest ściśle powiązany z fotoperiodyzmem. Oznacza to, że chrząszcze wykorzystują długość dnia jako sygnał do synchronizacji swojej metamorfozy i wylęgu, tak aby wszystkie osobniki w populacji wydawały się latać w tym samym czasie [2, 27].

Szkoda: gdy lot staje się uciążliwy

Podczas gdy same latające chrząszcze zjadają tylko niewielką ilość liści dębów, buków lub drzew owocowych (żerując w okresie dojrzewania), ich larwy wyrządzają ogromne szkody w ogrodzie. Inwazja pędraków często objawia się żółtymi plamami na trawniku, które później stają się brązowe. Ponieważ korzenie są zjadane, darń często można łatwo podnieść jak dywan [14, 16].

Skuteczna kontrola: co naprawdę pomaga?

Zwalczanie chrząszczy czerwcowych jest najskuteczniejsze, gdy przeprowadza się je w stadium larwalnym. Gdy chrząszcze już się przeniosą, zwykle jest już za późno na bezpośrednie zwalczanie obecnego pokolenia, ale można utrudnić składanie jaj w następnym roku.

Biologiczna cudowna broń: nicienie

Najskuteczniejszą i przyjazną środowisku metodą jest wykorzystanie nicieni entomopatogennych z gatunku Heterorhabditis bacteriophora. Te mikroskopijne nicienie penetrują larwy i uwalniają bakterię, która zabija larwę w ciągu kilku dni [34, 36].

W badaniu naukowym Nony Mikaia (2024) zbadano skuteczność różnych szczepów nicieni przeciwko larwom czerwcowca. Wyniki wykazały, żeH. bacteriophora osiągnęła imponujący współczynnik śmiertelności na poziomie 82% przy stężeniu 3500 zakaźnych młodych osobników na mililitr i temperaturze 25°C [36].