Objawy alergii na roztocza kurzu domowego i skuteczne możliwości lecze

Diagnoza alergii na roztocza kurzu domowego

Droga przez mękę, jaką przechodzą alergicy uczuleni na kurz, bywa długa i żmudna. Jeśli po przebudzeniu odczuwasz suchość błon śluzowych, męczy Cię suchy kaszel, pieką Cię oczy, a towarzyszy temu ewentualny świąd, mało kto przypuszcza, że za tymi objawami kryje się alergia na roztocza kurzu domowego / alergia na kurz.
Wbrew błędnej sugestii zawartej w nazwie, alergia ta nie jest wywoływana przez sam kurz domowy, lecz przez odchody roztoczy kurzu domowego, które gromadzą się w kurzu domowym i pościelowym. Wdychanie resztek odchodów powoduje nadmierną reakcję układu odpornościowego na intruzów, co skutkuje nieprzyjemnymi objawami alergii.

Siedlisko roztoczy

Roztocze należą do gromady pajęczaków. Występują one na całym świecie. W naszych szerokościach geograficznych dwoma najważniejszymi gatunkami roztoczy kurzu domowego są roztocz europejski (Dermatophagoides pteronyssinus) oraz roztocz amerykański (Dermatophagoides farinae). Zwierzęta te mają od 0,1 mm do 0,5 mm długości i są niewidoczne gołym okiem. Zasadniczo są one nieszkodliwe, nie gryzą i nie przenoszą groźnych chorób. Roztocz kurzu domowego żyje średnio od dwóch do czterech miesięcy, w ciągu których samica może wyprodukować od 30 do 60 jaj miesięcznie. Populacja roztoczy kurzu domowego może zatem szybko wzrosnąć do ponad 10 milionów. W ciągu swojego krótkiego życia roztocz wydala 200-krotność masy swojego ciała w postaci odchodów. Występuje w każdym gospodarstwie domowym i nie jest oznaką braku higieny. Żywią się one martwym naskórkiem i pleśnią. Jeden do dwóch gramów naskórka, który każdy człowiek traci codziennie, wystarcza, aby wyżywić ponad milion roztoczy kurzu domowego.

Hausstaubmilbe

Roztocze kurzu domowego żyją głównie w meblach tapicerowanych i materacach, a także w dywanach i zasłonach. Uwielbiają ciepło i wilgoć – temperatury rzędu 25°C oraz wilgotność powietrza do 80% stanowią optymalne środowisko życia dla tych małych pajęczaków. W naszych szerokościach geograficznych rozmnażają się zatem głównie między majem a październikiem. Najwięcej dolegliwości alergicy odczuwają jednak jesienią, gdy tylko rozpoczyna się sezon grzewczy. Wynika to z faktu, że większość roztoczy ginie z powodu suchego powietrza, a uwolnione w ten sposób odchody z wnętrza ciał roztoczy silnie obciążają drogi oddechowe.

Kichanie, kaszel, swędzące oczy – objawy alergii na roztocza kurzu domowego są różnorodne!

Jeśli alergicy wdychają resztki odchodów roztoczy, wielu z nich skarży się na jeden lub więcej z poniższych objawów, które nasilają się po przebudzeniu:

zaczerwienione, swędzące, opuchnięte i/lub łzawiące oczy
odruch kichania
zatkany nos lub katar
suchy kaszel, który nieleczony po pewnym czasie może rozwinąć się w astmę
problemy z zasypianiem i przespaniem nocy
bóle głowy
osłabienie, ciągłe zmęczenie
ból gardła, swędzenie w obrębie gardła
świszczący oddech
świąd skóry, wysypka, nasilenie egzemy u osób cierpiących na atopowe zapalenie skóry
swędzenie uszu

Jeśli przez dłuższy czas zauważasz jeden lub więcej z opisanych objawów, powinieneś koniecznie udać się do lekarza, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia astmy. Zwłaszcza dzieci, które reagują alergicznie na roztocze kurzu domowego, są pięciokrotnie bardziej narażone na zachorowanie na astmę niż dorośli. Wynika to z faktu, że ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni wykształcony, a alergia może szybciej doprowadzić do tzw. marszu alergicznego z górnych dróg oddechowych do dolnych. Jednak nie tylko astma może być długofalowym skutkiem alergii na roztocza, ale także atopowe zapalenie skóry. Może to nasilić istniejące atopowe zapalenie skóry i wywołać nowe rzuty choroby.

To, kiedy pojawia się alergia na roztocza kurzu domowego, jest kwestią indywidualną. Niektórzy rozwijają alergię bardzo wcześnie, inni nie mają żadnych problemów aż do dorosłości, a alergia pojawia się po raz pierwszy z dnia na dzień.

Podczas zmiany pościeli, odkurzania lub wycierania kurzu osoby dotknięte alergią często skarżą się na nasilenie swoich objawów. U dzieci objawy mogą się nasilać podczas zabawy pluszakami oraz po bitwach na poduszki. Nawet przy codziennym odkurzaniu nigdy nie da się całkowicie usunąć roztoczy kurzu domowego i ich odchodów, dlatego tak ważne jest poznanie różnych objawowych i farmakologicznych metod leczenia.

Jak powstaje alergia?

Nie wyjaśniono, dlaczego niektórzy ludzie reagują alergicznie na określone rzeczy, pewne jest jednak, że występuje zaburzenie układu odpornościowego – nie jest jednak jasne, co je wywołuje. Warunkiem powstania każdej alergii jest powtarzający się i często trwający wiele lat regularny kontakt z substancją, która później wywołuje alergię. Z powodu nadwrażliwości układu odpornościowego organizm rozpoznaje nieszkodliwe substancje, takie jak odchody roztoczy kurzu domowego, jako zagrożenie i wytwarza przeciwciała. Przebiega to całkowicie bezobjawowo, ponieważ alergia jeszcze nie powstała.

Jeśli człowiek ponownie ma kontakt z tą substancją, układ odpornościowy przypomina sobie wcześniejszy kontakt i wysyła wytworzone przeciwciała, które mają zwalczyć „intruza”, uznanego teraz przez układ odpornościowy za szkodliwy dla organizmu. Podczas reakcji obronnej przeciwciała uwalniają substancję zapalną – histaminę. Prowadzi to do objawów alergii, takich jak kichanie, swędzenie oczu i kaszel.

Ogólne informacje na temat alergii na roztocze kurzu domowego

Zanim otrzyma się diagnozę „alergia na roztocze kurzu domowego”, może minąć trochę czasu. Objawy alergii często przypominają te towarzyszące niegroźnemu przeziębieniu lub infekcji grypopodobnej. Odczuwa się mrowienie w nosie, łzawienie oczu oraz zatkany lub cieknący nos. Dopiero gdy objawy po pewnym czasie nie ustępują, osoby dotknięte problemem zazwyczaj udają się najpierw do lekarza rodzinnego. Ten kieruje pacjenta do alergologa, który za pomocą testów alergicznych może stwierdzić alergię na roztocze kurzu domowego.

Jak diagnozuje się alergię?

Jeśli występują objawy alergii na roztocze kurzu domowego, należy udać się do alergologa, który najpierw przeprowadzi wywiad lekarski (anamnezę). Ponieważ objawy tak zwanej alergii wziewnej są różnorodne, lekarz nie będzie testował tylko pod kątem alergii na roztocze kurzu domowego, ale także możliwej alergii na pyłki, sierść zwierząt lub pleśń. Ważne jest jednak, aby opisać mu objawy tak dokładnie, jak to możliwe, kiedy występują i czy następuje złagodzenie po zmianie miejsca itp. Następnie przeprowadza się test skórny (test punktowy) lub badanie krwi, które wyjaśnia, jakie alergeny wywołują alergię. Potem omawiane jest, jakie środki terapeutyczne są możliwe i sensowne.

Test punktowy (Prick-test)

Na oczyszczony fragment skóry (przedramię lub plecy) nanosi się różne alergeny w formie kropli. Następnie za pomocą cienkiej igły nakłuwa się powierzchnię skóry, aby alergen dostał się pod nią. Nie jest to jednak odczuwalne, ponieważ igła jest bardzo cienka. Jeśli po 30 minutach oczekiwania pojawią się bąble, zaczerwienienia lub wystąpi silny świąd, oznacza to reakcję na dany alergen.

Badanie krwi

Pierwsze badanie krwi daje wstępną informację, czy w ogóle obecne są przeciwciała. W drugim badaniu krew jest badana pod kątem specyficznych przeciwciał, które zostały wytworzone przeciwko białkom roztoczy kurzu domowego.

Test prowokacyjny

Jeśli ani test punktowy, ani badanie krwi nie dają jasności, czy występuje alergia, można przeprowadzić tak zwany test prowokacyjny. W tym celu pacjent jest bezpośrednio narażony na kontakt z alergenem, który nanosi się na błonę śluzową nosa. Test ten przeprowadza się pod ścisłym nadzorem medycznym. Ta forma testu jest jednak obecnie bardzo rzadka, ponieważ nie da się przewidzieć, jak silnie osoba dotknięta alergią zareaguje na alergen.

Jakie są formy terapii?

Jeśli organizm reaguje na odchody roztoczy kurzu domowego, ważne jest, aby jak najszybciej podjąć odpowiednie kroki. Istnieją trzy możliwości.

Karencja: Unikanie wyzwalającego alergenu, co jednak może być bardzo trudne, gdy tylko opuści się własne cztery ściany.
Leczenie objawowe: Łagodzenie objawów alergii za pomocą leków
Odczulanie (hiposensybilizacja): Leczenie przyczyny alergii

Leczenie objawowe

Leczenie objawowe obejmuje przede wszystkim leki przyjmowane doustnie.

Leki przeciwhistaminowe

Leki te są powszechnie stosowane, ponieważ typowe dolegliwości alergiczne można dzięki nim bardzo szybko złagodzić. Mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak zmęczenie i senność, dlatego nie powinno się ich przyjmować tuż przed prowadzeniem pojazdów. Najlepsze działanie tabletki wykazują przed snem, ponieważ ich działanie może utrzymywać się do 24 godzin.

Kortyzon

Kortyzon działa silnie przeciwalergicznie i przeciwzapalnie. Leki z tą substancją czynną są przepisywane, gdy leki przeciwhistaminowe nie działają zgodnie z oczekiwaniami. Przede wszystkim przepisywane są spraye do nosa z niską dawką kortyzonu, które pełne działanie osiągają po kilku dniach stosowania. Ponieważ te spraye do nosa mogą prowadzić do skutków ubocznych, takich jak bóle głowy, kaszel lub krwawienie z nosa, nie powinno się ich stosować dłużej niż trzy miesiące.

Stabilizatory komórek tucznych

Leki z tą substancją czynną hamują uwalnianie histaminy przez komórki tuczne. Tabletki nie działają jednak natychmiast. Możliwe skutki uboczne to podrażnienia nosa.

Antagoniści leukotrienów

Ta substancja czynna jest ważna dla alergików, którzy silnie reagują na roztocza kurzu domowego. Blokują one miejsca wiązania przekaźników i zapobiegają objawom alergii. Preparat podaje się w formie tabletek. Problematyczne są skutki uboczne, które mogą obejmować od wysypki skórnej po wymioty, biegunkę i gorączkę.

Wskazówka produktowa: Spray na roztocza do materacy i tekstyliów

Do spryskiwania materacy i tekstyliów
Po 2 godzinach suszenia odkurzyć lub wyprać pozostałości
Substancja czynna: Geraniol (0,2 g/100 ml)

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Odczulanie – rozwiązanie ukierunkowane na przyczynę

Odczulanie lub desensybilizacja to obecnie jedyna terapia, która zwalcza nie tylko objawy, ale i przyczynę. W tym celu podaje się powoli zwiększaną dawkę alergenu, stopniowo przyzwyczajając do niego organizm. Ten rodzaj terapii trwa od trzech do pięciu lat. Dawkowanie odbywa się albo w formie zastrzyków, które lekarz podaje początkowo co tydzień, a później co miesiąc, albo doustnie jako tabletka.

Czy istnieją inne problemy, które mogą wynikać z alergii?

Często zdarza się, że u alergików występują tzw. alergie krzyżowe na określone produkty spożywcze. Oznacza to, że organizm reaguje na podobne alergeny odchodów roztoczy zawarte w różnych pokarmach. U osób uczulonych na roztocza kurzu domowego często występują alergie krzyżowe na skorupiaki, takie jak kraby i langusty. Objawy to opuchnięte usta, swędzenie w jamie ustnej, pokrzywka, uczucie „obłożonego” języka, a w przypadku silnej reakcji nawet problemy z oddychaniem.

Dlaczego alergia staje się coraz powszechniejsza?

Obecnie obserwuje się coraz więcej przypadków alergii na roztocza kurzu domowego. Wynika to przede wszystkim z wprowadzonej kilka lat temu przez ustawodawcę izolacji termicznej budynków. Prace budowlane uszczelniają okna i ściany tak bardzo, że wymiana powietrza jest niemal niemożliwa. Zwiększa to wilgotność w pomieszczeniach, co z kolei tworzy optymalne warunki życia dla roztoczy kurzu domowego.

Jakie środki można zastosować w mieszkaniu, aby złagodzić objawy alergii?

Roztocza kurzu domowego uwielbiają przebywać w materacach i meblach tapicerowanych. Do materacy istnieją tzw. pokrowce antyroztoczowe (encasing) – pokrowce na materace – które całkowicie zamykają materac i dzięki gęstemu materiałowi zapobiegają wydostawaniu się odchodów roztoczy na zewnątrz. Pokrowce te są przepisywane przez lekarza na receptę i refundowane przez kasę chorych lub można je kupić samodzielnie. Należy je prać co sześć miesięcy w temperaturze 60°C. Zapewnia to usunięcie wszelkich odchodów roztoczy, które osadziły się w pokrowcu. Na pokrowiec można bez problemu nałożyć ochraniacz na materac i prześcieradło z gumką. Również poduszki z wypełnieniem z pierza oraz kołdry puchowe powinny być zabezpieczone pokrowcami, aby ograniczyć kontakt z kolejnymi odchodami roztoczy. Ponadto należy raz w roku traktować sprayami antyroztoczowymi tekstylia, dywany oraz materac.

Generalnie alergicy powinni dbać o wysoki poziom czystości w swoim domu, bardzo regularnie odkurzać i kilka razy w tygodniu przecierać parkiet na mokro, aby ograniczyć ilość kurzu domowego do minimum. Zalecane są również dywany z krótkim włosiem, ponieważ gromadzi się w nich kurz, który łatwo usunąć odkurzaczem. Odkurzacze z tzw. filtrami HEPA, które zasysają i zatrzymują drobinki kurzu, są również dobrym sposobem na utrzymanie domu w jak największej czystości.

Należy również zadbać o odpowiednią wymianę tlenu, dobrze wietrzyć pomieszczenia i unikać wysokiej wilgotności powietrza.

Wskazówki i triki dla środowiska o niskiej zawartości alergenów

Zabezpieczyć materace pokrowcami antyroztoczowymi, aby zmniejszyć obciążenie alergenami pochodzącymi z odchodów roztoczy.
Odkurzać dywany kilka razy w tygodniu i przecierać parkiet na mokro.
Używać odkurzaczy z filtrami HEPA (High Efficiency Particulate Air) i wymieniać je w odstępach czasu zalecanych przez producenta.
Unikać „zbieraczy kurzu”, takich jak otwarte regały i szafy, duża liczba poduszek, pluszaki czy meble tapicerowane. Dobrą alternatywą są meble skórzane.
Jeśli dzieci mają alergię na roztocza kurzu domowego, należy regularnie prać ich pluszowe zabawki lub wkładać je do zamrażarki na co najmniej 24 godziny.
Również oczyszczacze powietrza mogą obniżyć stężenie alergenów.
Nie należy używać poduszek i kołder z wypełnieniem z pierza. Zamiast tego warto wybrać pościel z mikrofibry.
Podczas zmiany pościeli należy regularnie obracać materac i wymieniać go najpóźniej po 10 latach.
Przed snem należy dobrze wywietrzyć sypialnię i skręcić ogrzewanie. Pościel powinno się zmieniać częściej i prać w temperaturze co najmniej 60 stopni.
Raz w roku należy zaimpregnować materace i dywany sprayami przeciw roztoczom.

Krótkie odpowiedzi na najczęstsze pytania

Jak objawia się alergia na roztocza kurzu domowego?

Reakcje alergiczne to katar, swędzenie oczu, kaszel oraz kichanie po przebudzeniu.

Co można zrobić w przypadku alergii?

Można urządzić mieszkanie tak, aby było jak najbardziej wolne od roztoczy, wyposażyć materace w pokrowce ochronne (encasing), regularnie odkurzać i przecierać podłogi na mokro. Ponadto można poddać się odczulaniu i łagodzić objawy za pomocą leków doustnych.

Czy alergia na roztocza kurzu domowego może ustąpić?

Może się zdarzyć, że alergia ustąpi samoistnie. Zwłaszcza dzieci w wieku dorosłym mogą przestać odczuwać jakiekolwiek objawy. Pomocna może być również hiposensybilizacja, podczas której alergen jest podawany przez kilka lat.