Tapinoma magnum w Niemczech: dystrybucja według krajów związkowych i miast

Mrówka wielkogruczołowa (Tapinoma magnum) w dalszym ciągu rozprzestrzenia się w Niemczech. To, co zaczęło się w 2009 r. od pierwszego odkrycia w szkółce drzew w Nadrenii-Palatynacie, do 2025 r. stało się prawdziwym wyzwaniem dla wielu gmin i właścicieli domów [1]. Gatunek inwazyjny tworzy ogromne superkolonie, podkopuje kostkę brukową i atakuje budynki. Jeśli podejrzewasz, że ta mrówka zadomowiła się w Twoim ogrodzie, prawdopodobnie zadajesz sobie dwa palące pytania: Czy problem dotyczy już mojego obszaru? Czy muszę oficjalnie zgłosić znalezisko?

W tym artykule szczegółowo przyglądamy się dokładnemu rozmieszczeniu Tapinoma magnum w Niemczech według krajów związkowych i miast (stan na jesień 2025 r.). Dowiesz się także krok po kroku, jak prawidłowo udokumentować podejrzany przypadek i zgłosić go do odpowiedzialnych projektów badawczych – oraz jak wygląda sytuacja prawna w zakresie obowiązku raportowania.

Obecne występowanie: miejsce występowania Tapinoma magnum w Niemczech (stan na jesień 2025 r.)

Rozprzestrzenianie się mrówki gruczołowatej w Niemczech odbywa się głównie biernie przez ludzi. Główną drogą wprowadzenia są kule śródziemnomorskich roślin doniczkowych i doniczkowych (np. drzew oliwnych), które są sprzedawane w szkółkach i centrach ogrodniczych [1]. Ponieważ zwierzęta zimują w gniazdach znajdujących się na głębokości do jednego metra pod ziemią i potrafią przetrwać mrozy do -10 stopni Celsjusza, mogą osiedlić się na stałe na naszych szerokościach geograficznych [1].

Według danych Konferencji Ochrony Przyrody Hesji i projektu badawczego TAPINOMA (stan na jesień 2025 r.) co najmniej 92 gminy w Niemczech są dotknięte inwazyjnymi mrówkami z kompleksu Tapinoma nigerrimum. Eksperci zakładają jednak, że w rzeczywistości liczba ta jest znacznie wyższa ze względu na dużą liczbę niezgłoszonych przypadków [1].

Dystrybucja według krajów związkowych

Najbardziej dotknięty jest południowy zachód, zwłaszcza równina Górnego Renu. Co najmniej 92 gminy posiadające złoża Tapinoma niebędące rezydentami znajdują się w krajach związkowych [1]:

• Badenia-Wirtembergia: 48 gmin
• Nadrenia-Palatynat: 17 gmin
• Hesja: 9 gmin
• Nadrenia Północna-Westfalia: 9 gmin
• Bawaria: 3 gminy
• Saksonia: 3 gminy
• Saara: 1 gmina
• Dolna Saksonia: 1 gmina
• Szlezwik-Holsztyn: 1 gmina

Szczegółowe informacje o hotspotach i dotkniętych miastach

Niektóre miasta i regiony od kilku lat intensywnie walczą z rozprzestrzenianiem się superkolonii. Kolonie te mogą osiągać gigantyczne rozmiary: na przykład w Kehl udokumentowano kolonie rozciągające się na powierzchni ponad 1 000 000 metrów kwadratowych i obejmujące do 100 milionów robotnic i ponad 1000 królowych ^[4].

Skoncentruj się na Równinie Górnego Renu (Badenia-Wirtembergia i Nadrenia-Palatynat)

Równina Górnego Renu uważana jest za epicentrum inwazji na Niemcy. Poważnie dotknięte miasta o udokumentowanych nazwach to [1]:

• Kehl: Dzielnice Kehl-Marlen, Kehl-Neumühl, centrum miasta, Bodersweier i Odelshofen są tutaj szczególnie dotknięte ^[4].
• Karlsruhe: Miasto opublikowało własną ulotkę dla właścicieli, w której wspomina między innymi o zniszczonym chodniku oraz problemach z instalacją elektryczną i kablami internetowymi ^[2].
• Freiburg: nazwany przez Verhaagha i Höcherla jednym ze złóż na równinie Renu.
• Wiesloch: Miasto walczy z mrówkami w miejscach publicznych i informuje mieszkańców za pomocą własnej ulotki.
• Kolonia (Nadrenia Północna-Westfalia): Istnieją również zdarzenia poza równiną Górnego Renu, wyraźnie wspomniano o Kolonii.

Dotknięte gminy w Hesji

Od 2025 r. w Hesji oficjalnie zarejestrowanych jest dziewięć gmin. Dokładna identyfikacja gatunku pokazuje tutaj zróżnicowany obraz [1]:

• Wyraźnie potwierdzono jako T. magnum: Ginsheim-Gustavsburg, Frankfurt nad Menem, Bruchköbel.
• Sklasyfikowany jako T. por. magnum: Darmstadt, Pfungstadt, Reinheim, Offenbach-Bürgel, Bad Vilbel.
• Inne gatunki (T. ibericum): Hochheim.

Czy istnieje obowiązek zgłaszania Tapinoma magnum?

Jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez właścicieli nieruchomości, których to dotyczy, dotyczy zobowiązań prawnych. Odpowiedź jest jasna: Nie, w Niemczech nie ma ogólnego obowiązku zgłaszania osób prywatnych w przypadku odkrycia Tapinoma magnum na swojej posesji [1].

Zgodnie z prawem UE duża mrówka gruczołowa nie jest obecnie oficjalnie wymieniona jako „gatunek inwazyjny”. Jednak Federalna Agencja Ochrony Przyrody (BfN) umieściła go na liście obserwacyjnej od 2023 r. jako „gatunek potencjalnie inwazyjny” [1]. Zdaniem Verhaagha i Höcherla gminy nie są prawnie zobowiązane do podejmowania działań przeciwko temu gatunkowi na terenach prywatnych [1]. Jednak walka z nim ma sens tylko wtedy, gdy sąsiedzi i społeczność działają w sposób skoordynowany, ponieważ indywidualni właściciele nieruchomości są bezsilni wobec superkoloni.

Jak poprawnie zgłosić odkrycie (krok po kroku)

Nawet jeśli nie ma takiego obowiązku prawnego, zgłaszanie podejrzeń jest niezwykle ważne. Tylko w ten sposób naukowcy mogą monitorować rozprzestrzenianie się wirusa (tzw. monitorowanie), a gminy mogą w odpowiednim czasie inicjować skoordynowane środki zaradcze, takie jak proces wytwarzania piany gorącej wody. Aby uniknąć fałszywych alarmów powodowanych przez lokalne mrówki (np. Lasius niger), eksperci potrzebują znaczących obrazów.