Co warto wiedzieć o komarach

Plaga komarów latem, ukąszenia zimą – fakty i wiedza na temat komarów

Komary istnieją od około 40 milionów lat. Te małe owady, z których nie wszystkie żywią się krwią, w toku ewolucji doskonale przystosowały się do panujących warunków. Niezależnie od epoki lodowcowej czy ekstremalnej suszy – komary potrafią przetrwać nawet w niesprzyjającym dla nich środowisku. Dopóki gdziekolwiek przetrwa choć jedna populacja, w kolejnym roku, podczas ciepłych pór roku, znów pojawią się chmary komarów.
Liczba ta nie jest dokładnie potwierdzona, jednak szacuje się, że na świecie występuje około 3500 różnych gatunków komarów. W samych Niemczech żyje ich 50. Niewiele z nich jest szkodliwych dla zdrowia ludzi, jednak coraz częściej w nasze szerokości geograficzne trafiają tropikalne gatunki komarów. Poprzez ukąszenie mogą one przenosić choroby takie jak malaria czy denga.

Eine Stechmücke beim Stechen in Haut

Gatunki komarów w Niemczech

Gdy tylko usłyszysz bzyczenie przy uchu lub nagle poczujesz silne swędzenie w jakimś miejscu na ciele, możesz mieć pewność, że przyczyną jest komar. Poniżej dowiesz się, jakie gatunki występują przede wszystkim w Niemczech:

Komar brzęczący

Komar brzęczący (Culex pipiens) występuje na całym świecie. Mierzy od trzech do siedmiu milimetrów i jest najczęściej występującym gatunkiem komara w Niemczech. Jest aktywny przede wszystkim wieczorem o zmierzchu.

Culiseta annulata

Culiseta annulata (Culiseta annulata) jest o wiele większy niż komar brzęczący. Może osiągać od 10 do 13 milimetrów długości i dlatego bywa nazywany dużym komarem domowym. Jego pręgowane ciało bardzo przypomina komara tygrysiego. Występuje przede wszystkim w Europie Północnej i uwielbia przebywać w pobliżu ludzkich siedzib. Jego ukąszenie może przenosić patogeny, takie jak wirus Tahyna.

Komar brzęczący

Komar brzęczący (Aedes vexans) należy do komarów powodziowych, które pojawiają się zawsze wtedy, gdy dochodzi do wezbrań i powodzi. Istnieją różne gatunki komarów powodziowych, które występują na całym świecie. W zależności od miejsca występowania przenoszą one poprzez ukąszenie różne choroby, takie jak np. wirusy, które mogą wywołać zapalenie mózgu.

Kuczmany

Kuczmany (Ceratopogonidae) znane są również pod nazwą kuczmanowatych. Są stosunkowo małe, ponieważ osiągają zaledwie cztery milimetry długości. W przeciwieństwie do komara brzęczącego, który ma wydłużone ciało, kuczman posiada mocno wysklepioną część grzbietową. Ten gatunek komara pojawia się przede wszystkim późnym wieczorem i w nocy i staje się szczególnie niebezpieczny dla zwierząt. U bydła może prowadzić do choroby niebieskiego języka.

Meszkowate

Meszkowate mają krępe ciało i są bardzo małe. Z wyglądu przypominają nieco muchówki. W przeciwieństwie do innych gatunków komarów meszki dosłownie rozcinają skórę swojej ofiary, aby dostać się do krwi, co dla poszkodowanych może być bardzo bolesne. Meszkowate żyją głównie w pobliżu płynących wód. Więcej informacji na temat meszkowatych znajdą Państwo tutaj.

Komar tygrysi

Pierwsze okazy komara tygrysiego (Aedes albopictus) zostały wykryte w Niemczech w 2007 roku. Od tego czasu ten gatunek komara, który naturalnie występuje w krajach subtropikalnych, rozprzestrzenia się coraz bardziej. Podczas ukąszenia przenosi on między innymi patogeny gorączki denga lub gorączki chikungunya.

Komar azjatycki

Komar japoński (Aedes japonicus) występuje obecnie w Niemczech, podobnie jak komar tygrysi. Podczas ukąszenia wstrzykują one duże ilości toksyn i mogą przenosić choroby takie jak żółta febra, gorączka Zachodniego Nilu czy denga.

Wskazówka produktowa: Spray na komary

Repelent w sprayu przeciw komarom do stosowania na skórę
Do ciała i twarzy, nie do odzieży
Substancja czynna: olejek z Eucalyptus citriodora (uwodniony, cyklizowany)
Zawartość: 100 ml

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Gdzie lęgną się komary?

Większość gatunków komarów potrzebuje zbiorników wodnych lub podmokłych terenów do złożenia jaj. W tym środowisku larwy komarów w ciągu kilku tygodni rozwijają się w dorosłe komary.
Larwy odgrywają przy tym ważną rolę w ekosystemie, ponieważ przede wszystkim ryby i ptaki bardzo chętnie zjadają je jako pokarm.
Każdy gatunek komara ma swoje własne larwy. Można je łatwo odróżnić od siebie na podstawie koloru. Larwy komarów służą między innymi jako pokarm dla ryb w stawie lub są używane jako przynęta podczas wędkowania.

Larwy ochotkowatych przekształcają się w ochotki, które nie kłują ludzi.
Larwy wodzienia przekształcają się w wodzienie, które również nie należą do kłujących gatunków komarów.
Larwy komarów właściwych natomiast przekształcają się w komary kłujące, które należą do owadów krwiopijnych.

Dlaczego komary kłują?

Nie wszystkie komary, które latają w powietrzu, kłują. Jedynie samice komarów potrzebują świeżej krwi do złożenia jaj, ponieważ zawarte w niej białko jest niezbędne do tworzenia jaj. To, kiedy i jak często samice komarów kłują, zależy od zewnętrznych warunków pogodowych. Potrzebują one ciepłych temperatur i dlatego są aktywne przede wszystkim w ciepłe lata, późnym latem i wczesną jesienią. Pora dnia, w której samice komarów szukają żywiciela, różni się w zależności od gatunku komara. Niektóre latają przede wszystkim w ciągu dnia, inne wolą zmierzch. To, że komary są przyciągane przez światło, jest zresztą mitem – tym, co wabi komary, są zapachy.

Dlaczego komary kłują niektórych ludzi częściej niż innych?

Komary są w większym lub mniejszym stopniu przyciągane przez indywidualny zapach ciała człowieka. Im bardziej człowiek się poci, tym bardziej nasila się jego zapach ciała: zapachy takie jak amoniak, kwas moczowy i mlekowy powstają, gdy pot na skórze ulega rozkładowi. Ponieważ jednak jest to zawsze kwestia indywidualna, niektórzy ludzie przyciągają komary bardziej niż inni.
Również powietrze wydychane przez zwierzęta i ludzi może być bardzo atrakcyjne dla komarów: im więcej zawiera dwutlenku węgla, tym lepiej dla komarów. Dlatego na przykład kobiety w ciąży są częściej kłute, ponieważ oddychają za siebie i nienarodzone dziecko, przez co wydychają więcej dwutlenku węgla.

Dlaczego ukąszenia komarów tak bardzo swędzą?

Gdy komar znajdzie swoją ofiarę, kłuje (meszki natomiast rozcinają skórę) i wysysa krew. Przy tym wydziela ślinę, która zawiera substancje przeciwzakrzepowe i znieczula ranę.
Układ odpornościowy żywiciela reaguje natomiast na wnikającą ślinę i wydziela histaminę. Rozszerza ona naczynia krwionośne i powoduje obrzęk wokół miejsca ukąszenia oraz swędzenie.
Aby zarazki nie dostały się do małej rany, należy za wszelką cenę unikać drapania. W przeciwnym razie bakterie znajdujące się na skórze mogą poprzez drapanie przedostać się do organizmu i wywołać stany zapalne lub posocznicę.

Infekcje spowodowane ukąszeniami komarów

Niestety, często dochodzi do infekcji wywołanych przez ukąszenia komarów. Rozdrapane ukąszenia komarów nierzadko prowadzą do obrzęków limfatycznych. Powstają one, gdy bakterie (paciorkowce) dostają się do naczyń limfatycznych i tam się namnażają. Limfa nie może prawidłowo odpływać i gromadzi się pod skórą. Częstym skutkiem są narośla i stany zapalne.
Znacznie groźniejsze są natomiast posocznice, które powstają, gdy zarazki dostaną się do krwiobiegu. Wówczas układ odpornościowy walczy z wnikniętymi zarazkami, uszkadzając przy tym również własne komórki organizmu. Jeśli po ukąszeniu komara zauważysz silnie podwyższoną gorączkę, wysoki puls i dezorientację, należy natychmiast udać się do lekarza. Nieleczona posocznica często prowadzi do śmierci.

Ochrona przed komarami - środki na swędzenie

Po ukąszeniu komara warto przestrzegać kilku zasad, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia infekcji wtórnej. Szczególnie ważne jest, aby powstrzymać się od drapania i pozostawić podrażnione miejsce w spokoju. Chłodzenie kostkami lodu lub zimną wodą pomaga nieco złagodzić swędzenie.
W aptekach dostępne są specjalne żele i kremy na ukąszenia komarów, które hamują reakcje alergiczne i również łagodzą świąd. Jeśli reagujesz alergicznie na ukąszenia komarów, zawsze warto mieć przy sobie leki przeciwhistaminowe i w razie potrzeby je przyjąć.

Wskazówka produktowa: Moskitiera na łóżko

Siatka o drobnych oczkach z 225 otworami na cal kwadratowy
Z kołkiem i hakiem do zawieszenia, w zestawie worek transportowy
Do łóżek podwójnych i pojedynczych

Przejdź do produktu

Ochrona przed komarami - środki na komary

W szczycie sezonu na komary bardzo rozsądne jest stosowanie działań zapobiegawczych. Długa odzież sprawia, że komary mają utrudnione zadanie. Ponadto na odsłonięte miejsca na skórze można rozpylić repelenty, które dzięki swojemu składowi mogą odstraszać komary nawet do sześciu godzin. Uniemożliwiają one komarom wyczucie naturalnego zapachu człowieka.
Olejki eteryczne z lawendy, drzewa herbacianego, goździków lub cedru również powinny odstraszać komary. Ponieważ jednak ich zapach bardzo szybko wietrzeje, sprawdzają się one tylko podczas krótkich pobytów na łonie natury.
Moskitiery wokół łóżka oraz siatki w oknach i drzwiach to również dobry sposób, aby trzymać komary i inne owady z dala od wnętrz i miejsca do spania.
Jeśli w ogrodzie znajduje się stojąca woda, czy to staw, beczka na deszczówkę czy basen, należy regularnie poruszać wodą. Komary nie lubią składać jaj w płynącej lub regularnie poruszanej wodzie. Można również zaopatrzyć się w pokrywy na otwarte zbiorniki wodne, które uniemożliwiają komarom składanie jaj.

Komary zimą

Zazwyczaj zakłada się, że komary zimą są nieaktywne. Jednak zdarza się, że również zimą można spotkać komary, które gryzą ludzi. Ale z czego to wynika?
Późnym latem i wczesną jesienią samce komarów zapładniają samice, które są bardziej wytrzymałe i mogą przetrwać nawet do zimy. Ponieważ mają instynktowną potrzebę złożenia jaj, częściej szukają żywiciela, od którego mogą pobrać niezbędną krew.
Larwy komarów przetrwają zimę w formie jaj. Złożone w zbiornikach wodnych lub na terenach błotnistych, stawiają czoła mroźnym miesiącom zimowym – pod warunkiem, że miejsce lęgowe nie zamarznie. Ponieważ jednak w naszych szerokościach geograficznych przeważają raczej łagodne zimy, niektóre populacje komarów mogą bez problemu przetrwać niskie temperatury.
Samice komarów natomiast szukają ciepłych i zabezpieczonych przed mrozem miejsc na zimowanie. Znajdują je w piwnicach, garażach i stajniach. Niektóre wlatują do mieszkań i tam zimują. Samice zapadają w diapauzę zimową, która pozwala im przetrwać aż do nadchodzącej wiosny.