Alergia na pleśń: objawy i leczenie – Poradnik medyczny

Pleśnie są wszechobecną częścią naszego środowiska. Choć w naturze odgrywają zasadniczą rolę w cyklu metabolicznym, w pomieszczeniach zamkniętych mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Dla alergików stężenie zarodników w powietrzu, którym oddychamy, często stanowi niewidoczny, ale ogromny problem. Alergia na pleśń jest znacznie bardziej złożona niż zwykła alergia na pyłki, ponieważ nie występuje tylko sezonowo i towarzyszą jej różne mechanizmy działania – od reakcji alergicznej po toksyczne podrażnienie – [1] [6].

Patofizjologia: jak powstaje alergia na pleśń

Alergia na pleśń to nadmierna reakcja układu odpornościowego na białka zawarte w zarodnikach lub fragmentach grzybni grzybów. W przeciwieństwie do wielu innych alergenów, zarodniki pleśni są wszechobecne, co oznacza, że ​​są obecne wszędzie. Znaczenie zdrowotne we wnętrzu pojawia się zwykle dopiero wtedy, gdy stężenie znacznie przekracza naturalne zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego [6].

Alergia typu I (typ natychmiastowy)

Najczęstszą postacią jest alergia typu I, w której pośredniczą przeciwciała IgE. W kontakcie z alergenem organizm wydziela histaminę, która w ciągu kilku minut powoduje objawy takie jak swędzenie, zaczerwienienie spojówek czy duszność. Szacunki wskazują, że na jawną alergię typu I na pleśń cierpi 1–5% populacji [1]. Szczególnie problematyczne są gatunki takie jak Alternaria alternata i Cladosporium herbarum, które często osiągają wysokie stężenie zarodników w powietrzu [6].

Reakcje typu III i typu IV

Reakcje typu III (za pośrednictwem kompleksów immunologicznych) i typu IV (za pośrednictwem komórek) są rzadsze, ale klinicznie poważniejsze. Prowadzi to do tak zwanego egzogennego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych (EAA), zapalenia pęcherzyków płucnych. W tym przypadku objawy pojawiają się dopiero od 4 do 12 godzin po ekspozycji i często objawiają się gorączką, kaszlem i silnym zmęczeniem [1] [6].

Konkretne obrazy kliniczne i objawy

Objawy alergii na pleśń są często niespecyficzne i łatwo je pomylić z przeziębieniem lub alergią na pyłki. Istnieją jednak wyraźne jednostki kliniczne bezpośrednio powiązane z pleśnią.

Alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna (ABPA)

ABPA to złożona reakcja immunologiczna, która zwykle występuje u pacjentów z astmą oskrzelową lub mukowiscydozą. Grzyb Aspergillus fumigatus kolonizuje oskrzela i wywołuje trwałe alergiczne zapalenie. Kryteria obejmują całkowite IgE powyżej 1000 ng/ml oraz wykrycie swoistych przeciwciał IgG i IgE przeciwko Aspergillus [6].

Podrażnienie błon śluzowych (MMI)

Oprócz prawdziwych alergii pleśń często powoduje podrażnienie błon śluzowych. Jest to spowodowane lotnymi związkami organicznymi (MLZO) lub składnikami ścian komórkowych, takimi jak glukany. Objawy obejmują pieczenie oczu, drapanie w gardle i suchy kaszel. Objawy te często występują przy stężeniach poniżej progu reakcji alergicznej [1] [6].

Diagnostyka: dlaczego wykrywanie jest tak trudne

Rozpoznanie alergii na pleśń stawia lekarzy przed poważnymi wyzwaniami. Istnieje ponad 100 000 gatunków pleśni, ale standaryzowane ekstrakty testowe są dostępne tylko dla ich ułamka [1] [6].

Punktowe badanie skórne i badanie krwi

Test punktowy jest procedurą standardową. Na skórę nakłada się roztwory alergenów. Jednakże pozytywny wynik testu potwierdza jedynie uczulenie, niekoniecznie klinicznie istotną alergię. Ponadto we krwi oznacza się specyficzne IgE (dawniej RAST, obecnie głównie test EAST). Klinicznie istotny wynik stwierdza się zwykle począwszy od klasy 3. [1].

Testy prowokacyjne

Jeśli badania skórne i krwi nie dają jednoznacznego wyniku, można przeprowadzić próbę prowokacyjną (nosową lub oskrzelową). Alergen aplikuje się bezpośrednio na błonę śluzową w celu obserwacji reakcji w kontrolowanych warunkach. Jest to najbezpieczniejsza metoda udowodnienia związku między pleśnią a objawami [6].

Leczenie alergii na pleśń

Terapia opiera się na trzech filarach: unikaniu, leczeniu farmakologicznym i leczeniu przyczynowym.

1. Unikanie narażenia (unikanie alergenów)

To najważniejszy i najskuteczniejszy środek. Dopóki źródło pleśni znajduje się w pomieszczeniu, jakakolwiek terapia lekowa złagodzi jedynie objawy, a nie rozwiąże przyczyny. W przypadku stwierdzenia inwazji należy przeprowadzić profesjonalną renowację. W przypadku grup ryzyka (osoby z obniżoną odpornością) natychmiastowy urlop rodzicielski (wyprowadzenie się lub ominięcie pomieszczeń) ma absolutny priorytet [6].

2. Terapia lekowa

W celu złagodzenia ostrych objawów stosuje się następujące leki:

• Leki przeciwhistaminowe: blokują działanie histaminy i pomagają w leczeniu kataru i swędzenia.
• Glukokortykoidy (steroidy): mają silne działanie przeciwzapalne, zwykle w postaci aerozolu do nosa lub środka wziewnego na astmę.
• Leki przeciwgrzybiczne: stosuje się je tylko w przypadku prawdziwych infekcji (grzybic), a nie w przypadku czystych alergii [1].

3. Immunoterapia swoista (odczulanie).

Odczulanie na pleśń jest możliwe, ale trudniejsze niż w przypadku pyłków. Ze względu na brak standaryzacji ekstraktów wskaźnik sukcesu jest bardziej zmienny. Zwykle jest to zalecane tylko w przypadku wyraźnej alergii na Alternaria lub Cladosporium [6].

Aspekty prawne: obniżka czynszu w przypadku zagrożenia zdrowia

Jeśli inwazja pleśni w mieszkaniu zagraża zdrowiu, najemcy mogą skorzystać ze środków prawnych. Z tabel obniżek czynszu wynika, że ​​w przypadku znacznego zagrożenia zdrowia (np. pobyt w szpitalu z powodu zapalenia płuc) uzasadniona może być obniżka czynszu do 100% (AG Charlottenburg, sygn.: 203 C 607/06) [5]. Nawet jeśli najemca jest współwinny swojego zachowania (nieprawidłowa wentylacja), często w przypadku wad konstrukcyjnych nadal można nałożyć 10% obniżkę [5].

Często zadawane pytania (FAQ)

Wniosek

Alergia na pleśń to poważna choroba wymagająca dokładnej oceny lekarskiej. Ponieważ zarodniki pleśni mogą przedostać się do płuc i wywołać różne reakcje zapalne, nie wahaj się, jeśli podejrzewasz inwazję w pomieszczeniu. Najważniejszym „leczeniem” pozostaje wyeliminowanie przyczyny poprzez profesjonalną renowację. Jeśli cierpisz na chroniczne problemy z oddychaniem, które nasilają się w niektórych pomieszczeniach, jak najszybciej skonsultuj się z alergologiem lub lekarzem zajmującym się ochroną środowiska.