Rozpoznawanie pasożytów w sierści psa i kota: pchły, kleszcze, roztocza i wszoły

Ciągłe drapanie, niespokojne zachowanie lub nagłe wypadanie sierści – gdy Twój pies lub kot czuje się źle, pierwszym podejrzeniem często jest inwazja pasożytów. Ale co dokładnie porusza się w sierści? Prawidłowa identyfikacja szkodników jest kluczowa, ponieważ pchły, kleszcze, roztocza i wszoły wymagają zupełnie innego podejścia. Podczas gdy niektóre pasożyty są dobrze widoczne gołym okiem, inne zdradzają swoją obecność jedynie mikroskopijnymi śladami. W tym artykule dowiesz się, jak pewnie rozpoznawać i odróżniać od siebie cztery najczęstsze ektopasożyty (pasożyty zewnętrzne) u psów i kotów.

Rozpoznawanie pcheł: skaczące krwiopijcy

Pchły należą do najczęstszych pasożytów u zwierząt domowych. Najbardziej rozpowszechniona jest pchła kocia (Ctenocephalides felis), która mimo swojej nazwy atakuje zarówno psy, jak i koty^[1]. Rzadziej spotykana jest pchła psia (Ctenocephalides canis).

Wygląd i zachowanie

Dorosłe pchły mają od 1,5 do 3,5 mm długości, są bezskrzydłe i mają barwę od brązowej do czerwonobrązowej^[2]. Ich ciało jest silnie spłaszczone bocznie, co pozwala im błyskawicznie przemieszczać się przez gęstą sierść psów i kotów. Charakterystyczne są ich silne tylne odnóża, dzięki którym potrafią skakać na odległość do 30 cm. Jeśli rozchylisz sierść swojego zwierzęcia, często zobaczysz pchły jedynie jako maleńkie, ciemne punkty, które natychmiast znikają w gęstwinie podszerstka.

Test na obecność odchodów pcheł (test wilgotnej ściereczki)

Często same pchły są trudne do znalezienia, zwłaszcza u zwierząt z ciemną lub bardzo gęstą sierścią. Pewne potwierdzenie można uzyskać poprzez badanie odchodów pcheł. Pchły wydalają niestrawioną krew w postaci małych, czarnych grudek, które często wyglądają jak zmielony pieprz^[1].

Rozpoznawanie kleszczy: cisi pasażerowie na gapę

Kleszcze to pajęczaki, które czatują w roślinności (trawy, krzewy), dopóki nie przejdzie obok nich żywiciel. To, że kleszcze spadają z drzew, jest powszechnym mitem^[3]. W Niemczech istotne znaczenie mają przede wszystkim kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) oraz kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus).

Wygląd i preferowane miejsca na ciele

W stanie głodnym kleszcze mają tylko około 3 do 5 mm wielkości i są płaskie^[3]. Jednak gdy już się wbiją, ich ciało ogromnie pęcznieje. Napity kleszcz może osiągnąć rozmiar pestki wiśni (do 1 cm) i wygląda jak wypukła, szara lub brązowawa brodawka w sierści^[3].

Kleszcze wędrują po ciele zwierzęcia, dopóki nie znajdą dobrze ukrwionego, cienkiego miejsca na skórze. Po każdym spacerze sprawdzaj swoje zwierzę, zwracając szczególną uwagę na następujące miejsca:

• głowa i kark
• uszy (również ich wewnętrzne strony)
• pachy i okolice pachwin
• przestrzenie między palcami

Roztocza w sierści: niewidzialne zagrożenie

Roztocza są niezwykle małe i często w ogóle lub bardzo trudno je dostrzec gołym okiem. Podczas gdy niektóre gatunki roztoczy (takie jak świerzbowce uszne lub świerzbowce drążące) żyją głęboko w skórze lub w kanale słuchowym, istnieją dwa rodzaje, które możesz zidentyfikować bezpośrednio w sierści lub na powierzchni skóry: chejletieloza oraz larwy żniwiarkowatych.

Chejletieloza (Cheyletiella spp.) – „wędrujący łupież”

Roztocza sierści mają około 0,2 do 0,5 mm wielkości, są białe do żółtawych i mają owalny kształt^[4]. Żyją powierzchownie na skórze i żywią się płynem tkankowym. Inwazja objawia się silnym łuszczeniem się skóry, zwłaszcza na grzbiecie, karku i u nasady ogona.

Cechy rozpoznawcze: Jeśli rozdzielisz sierść swojego zwierzęcia i dokładnie przyjrzysz się domniemanym łupieżom, zauważysz, że niektóre z nich się poruszają. Dlatego inwazja Cheyletiella jest w języku angielskim trafnie określana jako "Walking Dandruff" (wędrujący łupież).

Larwy jesienne (Neotrombicula autumnalis)

W przypadku larw jesiennych (zwanych również roztoczami jesiennymi) pasożytnicze są tylko sześcionogie larwy^[5]. Występują one głównie od lipca do października. Larwy nacinają skórę i wydzielają ślinę, która rozpuszcza tkankę, co prowadzi do ekstremalnego świądu^[5].

Cechy rozpoznawcze: Larwy są maleńkie (ok. 0,3 mm), ale wyróżniają się jaskrawym pomarańczowo-czerwonym kolorem^[5]. Często gromadzą się w małych koloniach w miejscach ciała, które mają kontakt z podłożem lub mają cienką skórę: między palcami, na łapach, na brzuchu lub na brzegach uszu. Wyglądają jak maleńkie, pomarańczowe ziarenka kurzu przyklejone do skóry.

Rozpoznawanie wszołów: Wszy żywiące się sierścią

Wszoły należą do rzędu wszołów, ale różnią się od prawdziwych (krwiopijnych) wszy tym, że posiadają aparat gębowy gryząco-żujący. Żywią się łupieżem, wydzielinami z ran i włosami^[6]. U psów występuje Trichodectes canis, u kotów Felicola subrostratus^[7].

Wygląd i gnidy

Wszoły mają 1 do 2 mm długości, są bezskrzydłe, silnie spłaszczone i mają jasnożółte ubarwienie^[7]. Ważną cechą odróżniającą je od innych pasożytów jest ich głowa: jest ona pięciokątna i wyraźnie szersza niż pierwszy odcinek tułowia (toraks)^[6].

Cechy rozpoznawcze: Inwazja często objawia się bardzo potarganą, zaniedbaną sierścią i łysymi plamami spowodowanymi silnym drapaniem. Jeśli przyjrzysz się uważnie, zauważysz dorosłe wszoły, które powoli poruszają się wzdłuż włosów. Jeszcze bardziej widoczne są często jaja (gnidy). Samice przyklejają je mocno do łodyg włosów żywiciela^[6]. W przeciwieństwie do zwykłego łupieżu, gnid nie da się łatwo wydmuchać ani wyczesać z sierści, ponieważ są mocno przyklejone.

Diagnostyka różnicowa: Jaki to pasożyt?

Aby ułatwić Ci klasyfikację, oto krótka lista kontrolna do rozróżniania pasożytów w sierści psa i kota:

• Skacze, gdy rozdzielasz sierść? Najprawdopodobniej pchła.
• Jest wbity w skórę i nie daje się zetrzeć? Kleszcz.
• Wygląda jak łupież, ale się porusza? Roztocza sierści (Cheyletiella).
• To maleńkie, jaskrawo pomarańczowe kropki na łapach? Larwy jesienne.
• To żółtawe, płaskie stworzonka z szeroką głową i przyklejonymi białymi jajami na włosach? Wszoły.

Często zadawane pytania (FAQ)

Środki do dezynsekcji otoczenia znajdziesz w sekcji Środki na pchły w mieszkaniu.

Podsumowanie

Dokładna identyfikacja pasożytów w sierści psa i kota to pierwszy i najważniejszy krok, aby przynieść ulgę Twojemu pupilowi. Niezależnie od tego, czy są to czerwone odchody pcheł na wilgotnej ściereczce, wbity kleszcz, wędrujące łuski roztoczy z rodzaju Cheyletiella czy przyklejone gnidy wszołów – dzięki czujnemu oku i odpowiedniej wiedzy możesz szybko zareagować. Regularnie kontroluj sierść swojego zwierzęcia, zwłaszcza po spacerach na łonie natury lub kontakcie z innymi zwierzętami. Leczenie samego zwierzęcia powinno odbywać się pod opieką lekarza weterynarii. W przypadku pcheł należy dodatkowo dokładnie wyczyścić legowiska, koce i dywany, ponieważ to właśnie tam rozwijają się jaja i larwy.

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.