Rozpoznawać i skutecznie leczyć świerzbowce ucha u psów

Czym są roztocza?

Roztocza należą do gromady pajęczaków i mają zazwyczaj od 0,1 do 0,7 milimetra długości. Ich siedliska rozciągają się na cały świat: około połowa znanych dotąd gatunków roztoczy żyje stale pod ziemią, żywiąc się włóknami roślinnymi, korzeniami i innymi materiałami organicznymi. Pozostałe roztocza żyją nad ziemią i są zazwyczaj pasożytnicze. Oznacza to, że szukają żywiciela, na którym lub w którym mogą żerować. Większość roztoczy wybiera na żywicieli zwierzęta. Znajdują je wśród dzikich zwierząt, takich jak lisy, ale atakowane może być również ptactwo domowe czy zwierzęta towarzyszące. Niektóre roztocza są przez żywiciela całkowicie niezauważalne przez całe życie, inne jednak wywołują nieprzyjemne objawy, takie jak silny świąd, egzemy, bąble i zaczerwienienie skóry.

Zwierzęta domowe, takie jak koty, psy, króliki czy papużki faliste, mogą być atakowane przez różne gatunki roztoczy. Jednym z nich, który sprawia problemy przede wszystkim psom, kotom i królikom, jest świerzbowiec uszny. Ten gatunek roztocza czuje się dobrze w małżowinie usznej i może długo pozostawać niezauważony – aż do momentu, gdy wywoła nieprzyjemne objawy.

Czym są świerzbowce uszne?

Świerzbowce uszne (Otodectes cynotis) to małe pasożyty, których siedlisko ogranicza się do ucha i małżowiny usznej. Jeśli występują w dużej liczbie, powodują u zaatakowanego zwierzęcia silny świąd. Świerzbowce uszne należą do rodziny świerzbowcowatych i prowadzą do świerzbu usznego.

Tierarzt schaut in den Gehörgang eines Hundes

Świerzbowiec uszny występuje na całym świecie. Porusza się pełzając i żywi się płynem tkankowym i chłonką, które wysysa za pomocą swoich szczękoczułków z rany w uchu. Te stworzenia są bardzo małe i niemal niewidoczne gołym okiem. Przeciętny świerzbowiec uszny żyje około trzech tygodni. W tym czasie samice roztoczy mogą złożyć w uszach kilka pakietów jaj, z których wykluwa się kolejne pokolenie świerzbowców usznych.

Inwazja u psów jest stosunkowo rzadka, ponieważ świerzbowiec uszny atakuje głównie koty. Świerzbowce uszne mogą jednak pojawić się zawsze wtedy, gdy zaatakowany pies bawi się ze zdrowym psem i dochodzi do bezpośredniego kontaktu fizycznego.

Świerzbowce uszne występują przede wszystkim u młodych psów i szczeniąt, które zaraziły się nimi od matki. Jednak koty żyjące w tym samym gospodarstwie domowym również mogą przenieść świerzbowca usznego na psa.

Świerzbowce uszne u psa – gdzie czują się najlepiej?

Świerzbowce uszne, podobnie jak inne gatunki roztoczy, uwielbiają wilgotne i ciepłe środowisko, w którym mogą się zagnieździć bez zakłóceń z zewnątrz. Uszy, które są silnie ukrwione, stanowią optymalne siedlisko dla tych małych pasożytów. Szczególnie psy z klapniętymi uszami oraz psy długowłose są preferowane przez świerzbowce uszne: uszy tych psów ze względu na czynniki genetyczne są często słabiej wentylowane niż u innych ras i oferują lepszy klimat do życia.

Czy świerzbowce uszne są niebezpieczne?

Ogólnie rzecz biorąc, świerzbowce uszne są dla psa niegroźne. Problematyczne jest jednak ryzyko zarażenia innych zwierząt, które również mieszkają w domu. Objawy, z którymi musi zmagać się zaatakowany pies, są również bardzo nieprzyjemne, dlatego konieczne jest szybkie i skuteczne leczenie odpowiednim preparatem na roztocza. Jeśli świerzbowce uszne pozostaną długo nieleczone, mogą rozprzestrzenić się na głowę i resztę ciała psa.

Objawy

Pierwsze oznaki inwazji świerzbowców usznych psy wykazują poprzez częste drapanie się po uszach. Świerzbowce uszne wywołują u swojego żywiciela nieprzyjemny i stosunkowo silny świąd. Częste, nietypowe dla psa potrząsanie głową jest również skutkiem inwazji świerzbowców usznych.
W wyniku częstego drapania mogą powstać krwawiące otarcia na uszach oraz wyłysienia na uszach, ponieważ zwierzę w wyniku inwazji wydrapało tam sobie sierść.

Pozostałe objawy to:

zaczerwienione, podrażnione miejsca na skórze
obrzęknięte obszary skóry
podrażnienia skóry
sączące egzemy na uchu i wewnątrz ucha
krwiak małżowiny usznej
czarno-brązowa woskowina uszna
strupy i kruszące się złogi w kanale słuchowym
zapalenie skóry na czole
przechylanie głowy na bok
zauważalnie zwiększona produkcja woskowiny usznej
wyraźny niepokój
zaburzenia równowagi
pocieranie głową o podłoże
zagięte, zwisające uszy
pies wygląda na chorego i często piszczy

Wskazówka produktowa: Olejek na świerzbowca usznego dla psa/kota

Olejek do wkraplania do małżowiny usznej
Dawkowanie w zależności od wielkości zwierzęcia, np. 2–3 krople w przypadku małych psów i kotów
Substancje czynne: geraniol i ekstrakt z miodli indyjskiej (Margosa)

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Możliwe długofalowe skutki

Świerzbowiec uszny może zaatakować oba uszy jednocześnie, jednak często początkowo objęte jest nim tylko jedno ucho. Zazwyczaj pasożyty te bytują w małżowinie usznej oraz w zewnętrznym przewodzie słuchowym. Jeśli objawy są przez dłuższy czas ignorowane, świerzbowce mogą prowadzić do dalszych infekcji i rozprzestrzenić się na całe ucho.

Pęknięcie i perforacja błony bębenkowej

W najgorszym przypadku inwazja świerzbowca prowadzi do perforacji błony bębenkowej. Można ją naprawić jedynie poprzez operację. Jednak roztocza mogą powodować również drobne pęknięcia błony bębenkowej. Prowadzą one do zaburzeń równowagi lub zapalenia ucha środkowego.

Krwiak małżowiny usznej

Tak zwane krwiaki ucha mogą być również skutkiem inwazji roztoczy. Jest to wypukły wylew krwi w obrębie ucha, który nieleczony prowadzi do deformacji małżowiny oraz zwężenia przewodu słuchowego. Krwiak powstaje, gdy pies często się drapie i potrząsa głową. W rezultacie pękają lub rozrywają się drobne naczynia krwionośne w małżowinie usznej. Wizyta u weterynarza jest nieunikniona. Lekarz kilkakrotnie odsysa krew za pomocą strzykawki. Jeśli krwiak nawraca, konieczne jest operacyjne opróżnienie i zszycie małżowiny. Następnie pies przez 14 dni nie może potrząsać głową ani się drapać, ponieważ rana może się ponownie otworzyć.

Diagnoza

Jeśli pies wykazuje jeden lub więcej z wymienionych powyżej objawów lub jeśli małżowina uszna zabarwiła się brązowym, grudkowatym nalotem, należy udać się do weterynarza.
Aby ułatwić lekarzowi postawienie diagnozy, można wcześniej w domu sporządzić notatki na temat nietypowego zachowania zwierzęcia i pokazać je podczas wizyty.

Najpierw weterynarz dokładnie bada małżowiny uszne i ucho zewnętrzne. Ogląda woskowinę, która na skutek inwazji roztoczy zmienia kolor na czarno-brązowy. Również tworzenie się strupów w uchu jest ważną wskazówką świadczącą o obecności świerzbowca usznego. Za pomocą otoskopu weterynarz może zobaczyć małe pasożyty pełzające w uchu.

Zazwyczaj z ucha pobierany jest wymaz, który bada się pod mikroskopem pod kątem obecności jaj i żywych roztoczy. Jeśli pies ma na przykład silny stan zapalny uszu, roztocza opuszczają ucho i szukają innych miejsc na ciele – takich jak oczy czy czoło – aby tam żyć. Jeśli tak się dzieje, tylko złożone jaja świadczą o inwazji roztoczy.

Za objawy mogą odpowiadać również alergie i inne rodzaje roztoczy, dlatego warto udać się do weterynarza, który dobrze zna zwierzę i na podstawie historii choroby może wykluczyć alergie lub inne schorzenia.

Wskazówka produktowa: Olejek na świerzbowca usznego dla psa/kota

Olejek do wkraplania do małżowiny usznej
Dawkowanie w zależności od wielkości zwierzęcia, np. 2–3 krople w przypadku małych psów i kotów
Substancje czynne: geraniol i ekstrakt z miodli indyjskiej (Margosa)

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Diagnoza świerzbowca usznego – jakie są możliwości leczenia?

Po zdiagnozowaniu inwazji świerzbowca usznego weterynarz w pierwszej kolejności czyści zainfekowane ucho. Delikatnie usuwa strupiaste pozostałości oraz woskowinę za pomocą wacika z przewodu słuchowego oraz zewnętrznej małżowiny usznej. W tym celu wacik jest najpierw nasączany roztworem czyszczącym lub preparat do czyszczenia uszu podawany jest bezpośrednio do ucha. Odruch potrząsania głową u psa sprawia, że resztki płynu czyszczącego zostają usunięte, a ucho staje się ponownie suche.

Następnie weterynarz przepisuje preparaty przeciwświądowe lub, w zależności od stopnia stanu zapalnego, krople przeciwzapalne, aby ucho mogło się całkowicie zagoić.
Jeśli w gospodarstwie domowym żyją inne zwierzęta, one również powinny zostać poddane leczeniu preparatem przeciw roztoczom. Łańcuch infekcji należy przerwać tak szybko, jak to możliwe: roztocza bardzo szybko przeskakują z jednego żywiciela na drugiego, a zainfekowane, lecz bezobjawowe zwierzęta również mogą przenosić pasożyty.

Możliwości leczenia farmakologicznego

Przepisane przez weterynarza preparaty przeciw roztoczom mają różne sposoby stosowania i działania. Czas trwania leczenia każdym preparatem należy omówić z lekarzem weterynarii. Większość środków stosuje się zazwyczaj przez okres od czterech do sześciu tygodni. Najpopularniejsze preparaty w przypadku inwazji świerzbowca usznego to:

Maści

Maści nakłada się regularnie na zainfekowane ucho oraz do jego wnętrza. Działają one łagodząco na świąd i skutecznie zabijają roztocza oraz złożone przez nie jaja.

Krople do uszu

Krople do uszu są przepisywane zawsze wtedy, gdy inwazji roztoczy towarzyszy stan zapalny ucha. Krople do uszu zawierają substancje przeciwzapalne i antybakteryjne, które wspomagają gojenie się ucha.

Preparaty typu spot-on

Preparaty typu spot-on to miejscowe środki przeciwpasożytnicze, które nakłada się na kark psa, poza zasięgiem jego języka.

Antybiotyki

W przypadku silnego stanu zapalnego ucha weterynarz przepisuje antybiotyki, które skutecznie zwalczają bakterie. Są one podawane w formie tabletek lub zastrzyków. Ponieważ antybiotyki niszczą wszystkie bakterie w organizmie, po zakończeniu kuracji ważne jest przeprowadzenie kuracji odbudowującej florę jelitową zwierzęcia. Pozwala to na przywrócenie niezbędnych, pożytecznych bakterii w błonie śluzowej jelit.

Alternatywne metody leczenia

Nie zawsze konieczne jest stosowanie leczenia farmakologicznego. Poniższe domowe sposoby mogą również pomóc w łagodzeniu objawów wywołanych przez świerzbowca usznego:

Olej kokosowy

Olej kokosowy, chętnie wykorzystywany w kuchni azjatyckiej, ma nieprzyjemny dla świerzbowca usznego zapach oraz działa antybakteryjnie. Jeśli stan zapalny ucha wywołany przez roztocza nie jest zbyt zaawansowany, można spróbować leczenia olejem kokosowym.

Oliwa z oliwek

Ten klasyk kuchni śródziemnomorskiej, dzięki swojemu składowi, działa odkażająco i może wspomagać oczyszczanie ucha, działając bakteriobójczo.

Homeopatia

Doustne podawanie granulek Silicea może również wspomagać terapię świerzbowca usznego. Granulki te są chętnie stosowane przy zapaleniach ucha środkowego i pobudzają naturalną odporność organizmu. Granulki Silicea można również stosować w ramach leczenia uzupełniającego po wystąpieniu krwiaka ucha.

Spray przeciw roztoczom

Spraye przeciw roztoczom niezawierające permetryny mogą działać profilaktycznie przeciwko inwazji świerzbowca usznego lub być stosowane po wystąpieniu inwazji. W tym celu należy regularnie spryskiwać sierść zwierzęcia. Spraye zawierają na przykład składniki takie jak geraniol i margosa, które występują również w naturze. Są one delikatne, a jednocześnie skuteczne w walce z inwazją roztoczy.

Skuteczna profilaktyka przeciwko świerzbowcowi usznemu

Aby zapobiec inwazji świerzbowca usznego, która oprócz świądu, zaburzeń równowagi i krwiaka ucha może prowadzić do poważnych stanów zapalnych ucha, należy podjąć środki zapobiegawcze, aby jak najlepiej chronić swojego pupila.

Oprócz sprayów przeciw roztoczom bez permetryny, które można regularnie rozpylać na sierść zwierzęcia, należy dbać o odpowiednią higienę uszu.

Weterynarz może przepisać specjalne płynne preparaty do czyszczenia uszu. Podczas czyszczenia należy pamiętać, aby nie używać patyczków higienicznych. Wpychają one woskowinę lub inne bakterie głębiej do kanału słuchowego i mogą uszkodzić delikatną błonę bębenkową. Do czyszczenia uszu lepiej nadają się waciki lub zwykłe ściereczki. Preparaty należy wprowadzić do ucha zgodnie z instrukcją, a następnie masować ucho przez kilka minut, aby preparat dobrze się rozprowadził i w pełni zadziałał. Teraz brud można usunąć wacikiem. Pies po wszystkim potrząśnie głową, co pozwoli usunąć resztki z ucha.

Legowisko i kocyk psa również powinny być dokładnie wyczyszczone. Ponieważ zainfekowany pies często się drapie, może zdarzyć się, że przeniesie roztocza do otoczenia. Można je skutecznie zwalczyć, spryskując miejsca odpoczynku psa sprayem przeciw roztoczom. W ten sposób można zapobiec ponownej inwazji świerzbowca usznego.

Jeśli posiadasz psa rasy długowłosej, należy regularnie przycinać włosy w uszach, aby zapobiec zabrudzeniom i ewentualnej inwazji roztoczy.

Czy istnieje ryzyko zarażenia dla człowieka?

Gdy właściciele psów odkryją u swojego zwierzęcia świerzbowca usznego, nieuchronnie pojawia się pytanie, czy roztocza mogą przejść na ludzi. W przeciwieństwie do innych gatunków roztoczy, świerzbowiec uszny nie jest jednak zaraźliwy dla ludzi. W bardzo rzadkich przypadkach świerzbowiec uszny może przejść na człowieka, jednak bardzo szybko tam ginie. Objawami wskazującymi na kontakt ze świerzbowcem usznym są strupy na ramionach i grudki. Znikają one jednak samoistnie po kilku dniach.

FAQ

Kiedy pojawiają się świerzbowce uszne?

Podczas bezpośredniego kontaktu fizycznego świerzbowce uszne mogą przenosić się z jednego zwierzęcia na drugie. Nawet zwierzęta bezobjawowe mogą rozprzestrzeniać świerzbowce uszne.

Jak objawia się inwazja świerzbowca usznego?

Jeśli pies drapie się wyjątkowo często, przechyla głowę lub nagle cierpi na zaburzenia równowagi, należy udać się do weterynarza. Zbada on ucho za pomocą lupy i pobierze wymaz z ucha do badania mikroskopowego. Jednak również czarno-brązowa woskowina uszna wskazuje na inwazję świerzbowca usznego.

Jak długo trwa pozbycie się roztoczy u psa?

W zależności od rodzaju leczenia i stopnia nasilenia inwazji, terapia może trwać od czterech do sześciu tygodni.

Czy pomagają metody alternatywne, takie jak oliwa z oliwek?

Metody alternatywne mogą dobrze wspierać proces gojenia. Skuteczne są spraye przeciw roztoczom, które powinny być stosowane profilaktycznie oraz regularnie po wystąpieniu inwazji.