Zdjęcia pszczół: fascynujące zdjęcia i gatunki w skrócie

Jeśli szukasz w Internecie terminu „zdjęcia pszczół”, nieuchronnie natkniesz się na fascynujący świat pełen kolorów, delikatnych struktur i niesamowitej dynamiki. Makrofotografie pszczół przelatujących z kwiatka na kwiatek z gęstym, żółtym pyłkiem to jeden z najpopularniejszych motywów natury. Ale co właściwie widzimy na tych imponujących zdjęciach? Za każdym ostrym jak brzytwa obrazem pszczół kryje się niezwykle złożony system biologiczny, fascynujące zachowania społeczne i niestety często tragedia ekologiczna. Kiedy nauczymy się właściwie „czytać” te obrazy, nie tylko lepiej zrozumiemy anatomię i styl życia tych niezastąpionych owadów, ale także zrozumiemy, dlaczego ich ochrona jest tak istotna dla naszego przetrwania. Ten artykuł zabierze Cię w podróż za kulisy fotografii pszczół i odkryje fakty naukowe, które sprawiają, że każde zdjęcie pszczół jest arcydziełem ewolucji.

1. Odkodowane obrazy pszczół: anatomia w ujęciu makro

Kiedy fotografowie ze specjalnymi obiektywami makro zbliżą się bardzo blisko pszczoły, widoczna staje się struktura wyglądająca na pozaziemską. Podobnie jak w przypadku wszystkich owadów, ciało pszczoły jest ściśle podzielone na trzy części: głowę (caput), klatkę piersiową (klatkę piersiową) i odwłok (brzuch). To, co na zdjęciach często wygląda jak miękkie futro, w rzeczywistości siedzi na twardym egzoszkielecie. Ten egzoszkielet jest wykonany z chityny, polisacharydu wzmocnionego sklerotyną, który zapewnia pszczołom ogromną stabilność^[2].

Oczy: spojrzenie w inny wymiar

Ogromne oczy robią szczególne wrażenie na zdjęciach pszczół. Pszczoły mają dwa duże oczy złożone (oczy apozycyjne), które składają się z tysięcy pojedynczych oczu (ommatidia), a także trzy małe oczy punktowe (ocelli) na czole, które służą głównie do pomiaru światła^[3]. Jeśli sfotografujemy pszczołę na żółtym kwiacie, pszczoła widzi kwiat zupełnie inaczej niż my. Spektrum barw pszczół jest przesunięte w stronę zakresu fal krótkich: są ślepe na czerwono, ale potrafią dostrzec światło ultrafioletowe (UV)^[4]. Wiele kwiatów, które nam wydają się monochromatyczne, wykazuje w świetle UV dramatyczne wzory – tak zwane „ślady soków”, które wskazują pszczołom drogę do nektaru, niczym znaki na pasie startowym.

Narzędzie do zbierania: majtki i pędzle z pyłkiem

Klasyczny motyw na zdjęciach pszczół to powracająca kolekcjonerka z grubymi, kolorowymi „pyłkowymi majtkami” na tylnych łapach. Nogi pszczoły miodnej to narzędzia wysoce wyspecjalizowane. Tylna para odnóży ma złożoną budowę, składającą się z grzebienia, szczotki, suwaka i szczypiec, za pomocą których pszczoła wyczesuje pyłek z sierści i wciska go do tzw. „koszyka” na podudziu^[5]. Nawet podczas lotu pyłek skleja się z odrobiną nektaru i śliny, dzięki czemu trwa.

2. Niewidzialna różnorodność: w centrum uwagi dzikie pszczoły

Kiedy laicy szukają „zdjęć pszczół”, zwykle przychodzą im na myśl pszczoła miodna zachodnia (Apis mellifera). Ale świat pszczół jest o wiele bardziej kolorowy. Tylko w Niemczech występuje około 550 różnych gatunków pszczół^[6]. Liczbę szacuje się na ponad 20 000 gatunków na całym świecie. W Austrii wiarygodnie zidentyfikowano 690 gatunków^[7].

Na zdjęciach te dzikie pszczoły prezentują się w zadziwiającej różnorodności kształtów i kolorów. Istnieją gatunki o ubarwieniu białym, żółtym, czerwonym, niebieskim lub głęboko czarnym. Najmniejszy rodzimy gatunek, pszczoła stepowa (Nomioides minutissimus), mierzy zaledwie cztery milimetry i na zdjęciach często jest mylona z małą muchą, podczas gdy niebiesko-czarna pszczoła stolarska (Xylocopa violacea) o długości ciała prawie trzech centymetrów wygląda jak mały helikopter^[8].

Artyści żyjący w samotności

W przeciwieństwie do pszczoły miodnej, która żyje w koloniach liczących do 80 000 osobników, większość gatunków dzikich pszczół to zwierzęta samotne^[9]. Samica samodzielnie buduje gniazdo, zaopatruje komórki lęgowe w pyłek i nektar, składa jajo i zamyka komórkę. Dlatego zdjęcia dzikich pszczół często pokazują je w nietypowych miejscach: około dwie trzecie rodzimych gatunków gniazduje w ziemi, gdzie kopie nory w piasku lub lessie^[10]. Inne, takie jak dwukolorowa murarka muszli ślimaka (Osmia bicolor), oferują spektakularną okazję do zrobienia zdjęcia, gdy kolonizują puste muszle ślimaków i przykrywają je igłami sosnowymi lub źdźbłami trawy w celu kamuflażu^[11].

3. Motywy dramatyczne: Rój pszczół

Jednym z najbardziej imponujących zdjęć pszczół, jakie można uchwycić w naturze, jest rojąca się kolonia pszczół. Dziesiątki tysięcy pszczół tworzy w powietrzu gęstą, migoczącą chmurę lub zwisa w ogromnym skupisku w kształcie łzy na gałęzi drzewa, latarni ulicznej lub rowerze. Zjawisko to występuje zwykle w maju lub czerwcu, kiedy rodzina pszczół wyraża swój naturalny instynkt rozmnażania (instynkt roju)^[12].

Chociaż wielu osobom takie obrazy wydają się groźne, jest dokładnie odwrotnie. Rojące się pszczoły są wyjątkowo spokojne. Zanim opuszczą ul, napełniają prowiantem swoje pęcherze miodowe. Przy pełnym żołądku są ospałe i niezbyt chętnie kłują^[13]. Ponadto nie mają w tej chwili ani potomstwa, ani zapasów do obrony. Jeśli więc masz szczęście i znajdziesz taki temat do zdjęć pszczół, możesz podejść do niego (spokojnymi ruchami) stosunkowo bezpiecznie.

4. Ciemna strona pszczół Zdjęcia: Wymieranie owadów

Nie wszystkie zdjęcia pszczół przedstawiają idylliczną naturę. Fotografowie i naukowcy coraz częściej dokumentują cichą śmierć tych ważnych zapylaczy. Tak zwane „Badanie Krefelda” z 2017 r. zszokowało światową opinię publiczną: w ciągu 27 lat na niemieckich obszarach chronionych stwierdzono średnio 76% spadek biomasy owadów latających^[16]. Spojrzenie na Czerwoną Listę pokazuje, że 41 procent gatunków pszczół zarejestrowanych w Niemczech jest zagrożonych^[17].

Pasożyty i pestycydy

Smutnym, ale ważnym tematem w naukowej fotografii pszczół jest roztocz Varroa (Varroa destructor). Pasożyt ten został sprowadzony do Niemiec z Azji w 1977 roku i wysysa hemolimfę („krew”) robaków pszczelich^[18]. Zdjęcia pszczół, które mają okaleczone skrzydła zaraz po wykluciu, są typowym objawem wirusa zdeformowanych skrzydeł przenoszonego przez roztocza^[19].

Oprócz chorób, pszczoły ogromnie cierpią z powodu utraty siedlisk i stosowania pestycydów. Herbicydy o szerokim spektrum działania, takie jak glifosat, niszczą dzikie zioła, które wiele wyspecjalizowanych dzikich pszczół wykorzystuje jako źródło pożywienia^[20]. Zanieczyszczenie światłem również odgrywa rolę: sztuczne źródła światła przyciągają nocne owady i giną tam w wyniku tak zwanego „efektu odkurzacza”^[21].

5. Pszczoły zimą: zdjęcia z ukrycia

Co właściwie dzieje się zimą? Zdjęcia pszczół na śniegu są niezwykle rzadkie i nie bez powodu. Pszczoły miodne nie zapadają w stan hibernacji, lecz wycofują się do ula i tworzą tzw. gromadę zimową. W tej gęstej kuli pszczoły siedzą blisko siebie, a królowa znajduje się w najcieplejszym środku^[22].

Kamery termowizyjne dostarczają fascynujących zdjęć pszczół: pokazują, jak owady wytwarzają ciepło poprzez ciągłe skurcze mięśni (drżenie). Temperatura na zewnętrznej skórce winogron wynosi około 13°C. Kiedy zewnętrzne pszczoły ostygną, wpychają się do środka, a rozgrzane pszczoły poruszają się na zewnątrz^[23]. W tym czasie korzystają z zapasów miodu. Dopiero gdy temperatura zewnętrzna wzrośnie powyżej 10°C w słoneczne zimowe dni, opuszczają ul na tzw. lot czyszczący, aby opróżnić pęcherz kałowy^[24].

6. Twoje własne studio fotograficzne w ogrodzie: przyciągnij pszczoły

Jeśli chcesz robić piękne zdjęcia pszczół, nie musisz podróżować daleko. W kilku prostych krokach możesz zamienić własny ogród lub balkon w raj dla zapylaczy – a tym samym w idealne studio fotograficzne. Ponieważ około 30 procent rodzimych gatunków dzikich pszczół to gatunki „oligolektyczne” (tj. specjalizujące się w pyłku pojedynczej rodziny roślin lub gatunku), prawidłowy dobór roślin ma kluczowe znaczenie^[25].

Właściwe rośliny do wspaniałych motywów

Unikaj upraw form z „podwójnymi” kwiatami (jak wiele róż, astry czy dalie). Dla nas, ludzi, mogą one wyglądać pięknie, ale nie dają pszczołom ani nektaru, ani pyłku, ponieważ pręciki zamieniły się w płatki kwiatów^[26]. Zamiast tego polegaj na rodzimych roślinach:

• Dzwonki: przyciągają wysoce wyspecjalizowane pszczoły nożycowe.
• Głowa Żmii: Magnes dla murarki Żmijowej i świetny kontrast kolorów na zdjęciach^[27].
• Pikantne zioła: Kwitnący tymianek, szałwia lub szczypiorek przyciągają niezliczone trzmiele i zamaskowane pszczoły.

Miejsca zagnieżdżania jako miejsca do robienia zdjęć

Dobrze wykonany „hotel dla dzikich pszczół” oferuje nie tylko ochronę przyrody, ale także zaplanowane możliwości robienia zdjęć. Użyj sezonowanego twardego drewna (jesion, buk, dąb) i wywierć czyste otwory (o średnicy od 2 do 9 mm) w poprzek słojów drewna, aby zapobiec strzępieniu^[28]. Unikaj perforowanych cegieł i słomy, ponieważ nie są one akceptowane przez pszczoły. W przypadku wielu gatunków gniazdujących na ziemi często wystarczający jest niewielki, nieobsadzony obszar piasku lub lessu w nasłonecznionym miejscu w ogrodzie^[29].

Często zadawane pytania (FAQ)

Dlaczego pszczoły na niektórych zdjęciach wyglądają tak inaczej?

Wynika to z ogromnej różnorodności gatunków. Oprócz dobrze znanej pszczoły miodnej istnieją setki gatunków dzikich pszczół. Niektóre są futrzane jak trzmiele, inne są malutkie i łyse, jeszcze inne (jak kukułki) mają żółto-czarne paski niczym osa.

Jak najlepiej fotografować pszczoły bez użądlenia?

Pszczoły użądlają tylko w skrajnych sytuacjach, gdy pszczoła miodna traci żądło i umiera. Dzikie pszczoły często mają żądło, które nie może przebić ludzkiej skóry. Poruszaj się spokojnie, nie uderzaj zwierząt i nie blokuj wejścia do ich gniazda.

Co to znaczy, gdy pszczoła na zdjęciu ma okaleczone skrzydła?

Jest to zwykle oznaka inwazji wirusem zdeformowanych skrzydeł, który jest wprowadzany do ula przez pasożytnicze roztocze Varroa i przenoszony na pszczołę w fazie poczwarki.

Dlaczego pszczoły faktycznie zbierają pyłek?

Pyłek jest jedynym źródłem białka dla rodziny pszczół. Jest niezbędna do karmienia larw oraz do pełnego rozwoju gruczołów i ciała tłuszczowego u dorosłych pszczół.

Jak pszczoły znajdują kwiaty, które tak pięknie błyszczą na zdjęciach?

Pszczoły wizualnie orientują się na wzorach UV (malowaniu sokiem) na płatkach. Ponadto pszczoły miodne komunikują się w ciemnym ulu za pomocą tak zwanego języka tańca (taniec okrągły i taniec machający), aby poinformować współplemieńców o kierunku i odległości od wartościowego źródła pożywienia.

Wniosek

Zdjęcia pszczół to znacznie więcej niż tylko ładne zdjęcia natury. Są oknami na bardzo złożony, ekologicznie niezbędny świat. Każde zdjęcie pszczoły zbierającej nektar dokumentuje proces, który gwarantuje nam bezpieczeństwo żywnościowe. Jednocześnie obrazy kurczących się siedlisk i chorych populacji przypominają nam, że ten świat jest zagrożony. Następnym razem, gdy spojrzysz na zdjęcie pszczół – lub sam weźmiesz aparat – pomyśl o niesamowitej biologii kryjącej się za złożonymi oczami i łagiewkami pyłkowymi. A nawet lepiej: zasadź lokalne kwiaty i stwórz miejsca do gniazdowania, aby te wspaniałe motywy pozostały z nami w przyszłości.