Strzyżak sarni („latający kleszcz”) – czy ukąszenie jest niebezpieczne

Czy strzyżaki sarnie są tak samo niebezpieczne jak kleszcze?

Strzyżaki sarnie są często porównywane do kleszczy. Atakują one głównie zwierzęta leśne, takie jak sarny, dziki i jelenie. Jednakże również konie, psy i ludzie są wykorzystywani przez nie jako żywiciele. Ale uwaga! Mają dwie przewagi nad niebezpiecznymi kleszczami: są znacznie bardziej zwinne i potrafią latać. Czyni to je tym bardziej niebezpiecznymi, ponieważ potencjalni żywiciele mogą zostać łatwiej zaatakowani przez te pasożyty. Jeśli strzyżak sarni ugryzie, aby tak jak kleszcz wyssać krew, jest to nie tylko bolesne, ale może również wywołać u ludzi i zwierząt silne reakcje alergiczne. Kolejnym problemem jest gwałtowny wzrost populacji tych pasożytów. Odpowiadają za to wyższe temperatury, które utrzymują się przez cały rok.

„Latający kleszcz”: co kryje się pod tą nazwą

Kto późnym latem po spacerze w lesie znajdzie we włosach lub na szyi płaskiego, brązowego robaka, często nazywa go „latającym kleszczem”. Kleszcze jednak nie potrafią latać: są pajęczakami o ośmiu odnóżach i nie mają skrzydeł. Pod nazwą „latający kleszcz” kryje się z reguły strzyżak sarni (Lipoptena cervi), owad o sześciu odnóżach z rodziny narzępikowatych.

Ta pomyłka ma swoją przyczynę: gdy strzyżak sarni dotrze do żywiciela, wbija się w niego i odrzuca skrzydła. Następnie szybko i w sposób przypominający kleszcza pełza przez futro lub włosy. W przeciwieństwie do kleszcza nie żeruje jednak przez wiele dni w jednym miejscu, lecz porusza się swobodnie po żywicielu.

Kleszcz: osiem odnóży, brak skrzydeł, podczas ssania krwi tkwi w jednym miejscu i wyraźnie przy tym pęcznieje.
Strzyżak sarni: sześć odnóży z silnymi pazurkami, płaskie czerwonobrązowe ciało o długości około 5 do 6 mm, początkowo ze skrzydłami, szybko biega i jest trudny do zmiażdżenia.

Czym są strzyżaki sarnie?

Każdy zna zagrożenie, jakie niosą ze sobą krwiopijcy, tacy jak kleszcze. Jednakże w Niemczech rozprzestrzenia się obecnie kolejny pasożyt, którego nazwa nie jest jeszcze powszechnie znana. Mowa o strzyżaku sarnim (Lipoptena cervi). Pasożyty te są aktywne głównie późnym latem i jesienią. O tej porze roku można je coraz częściej spotkać w ich preferowanym środowisku, czyli w lesie. Ale jak wyglądają te uciążliwe szkodniki i jak bardzo niebezpieczne mogą stać się dla ludzi oraz ich zwierząt domowych? Kolejne pytanie, które z pewnością nurtuje każdego: co możemy zrobić przeciwko temu groźnemu przybyszowi?

Wygląd

Strzyżak sarni, znany również jako wesz jelenia, jest bardzo podobny do pospolitej muchy domowej. Dopiero z bliska widoczny staje się jego ostry kłujka oraz haczyki znajdujące się na łącznie sześciu odnóżach. Pasożyty osiągają około sześciu milimetrów długości, mają czerwonobrązowy kolor i posiadają spłaszczoną budowę ciała. Należą do rodziny narzępikowatych (Hippoboscidae).

Występowanie i siedlisko

Pierwotną ojczyzną strzyżaka sarniego są lasy Europy, północnych Chin oraz Syberii. W ostatnim czasie te krwiopijcy coraz częściej pojawiają się również w Niemczech, utrudniając życie ssakom, takim jak wszystkie gatunki jeleniowatych, dziki, borsuki, a coraz częściej także ludziom i ich czworonożnym przyjaciołom.
Szczególnie lasy sosnowe i dębowe są przez nie zamieszkiwane. Można je jednak spotkać od czasu do czasu także w lasach mieszanych. Tam wyruszają w locie na poszukiwanie odpowiedniego żywiciela. Gdy owady znajdą ofiarę, chwytają się jej swoimi odnóżami zaopatrzonymi w haczyki, aby następnie wyssać krew. Ale to nie wszystko: jakby strzyżak sarni z góry wiedział, że nie opuści już swojego żywiciela, odrzuca skrzydła jeszcze przed ugryzieniem.

Rozmnażanie

Gdy samica znajdzie odpowiednią ofiarę i ukłuje ją, ssie krew tak długo, aż jej odwłok podobnie jak u kleszcza napęcznieje i stanie się kulisty. Następnie samica strzyżaka sarniego szuka samca, aby się sparzyć.
Samica strzyżaka sarniego rodzi żywe larwy (żyworodność), które jednak nie pozostają na żywicielu, lecz spadają na ziemię i tam się przepoczwarzają. W okresie od sierpnia do listopada następuje wylęg dorosłych pasożytów. Zaraz potem wyruszają one na poszukiwanie odpowiedniego żywiciela. Mroźne temperatury nie są jednak przeżywane przez larwy zimujące w kokonie.

Strzyżak sarni – jego larwa nie jest odporna na mróz!

Małe larwy strzyżaka sarniego są niezwykle wrażliwe na zimno. Pasożyty rozwijające się w kokonie do postaci dorosłych muchówek nie przeżywają zatem mroźnych temperatur. Z tego powodu mroźne zimy mają tę zaletę, że jesienią następnego roku w lasach i na polach można spotkać mniej strzyżaków. Z braku potomstwa w nadchodzącym roku mniej strzyżaków sarnich będzie również uprzykrzać życie ludziom i zwierzętom.

Jednak coraz cieplejsze zimy sprzyjają rozprzestrzenianiu się tych pasożytów. Co to oznacza dla Niemiec, jest oczywiste: strzyżak sarni może rozprzestrzeniać się coraz bardziej! Jedynie sroga zima z ujemnymi temperaturami może owady powstrzymać. W Niemczech nie ma obowiązku zgłaszania występowania strzyżaka sarniego. Dlatego też nie istnieje żadna oficjalna rejestracja danych na temat jego rozprzestrzeniania się, jak ma to miejsce na przykład w przypadku kleszczy.

Dlaczego strzyżaki sarnie są tak niebezpieczne?

Niebezpieczeństwo związane ze strzyżakiem sarnim polega na tym, że często pozostaje on niezauważony. Gdy tylko osiądzie na swoim żywicielu, traci skrzydła i kieruje się prosto w drogę do powierzchni skóry swoich ofiar, aby tam, przyciśnięty płasko do skóry, ukąsić. Ze względu na swoje silne haczyki, które znajdują się na odnóżach, zainfekowane zwierzę nie jest w stanie pozbyć się pasożytów poprzez otrząsanie. Gdy strzyżak sarni raz zainfekuje swojego żywiciela, nie opuszcza go już sam z siebie: żyje tam jako owad krwiopijny aż do swojej śmierci. A to całkiem długi czas. Ponieważ strzyżaki sarnie mają oczekiwaną długość życia wynoszącą około trzynaście miesięcy.
Ludzie, którzy zostaną zaatakowani przez strzyżaka sarniego, również mają trudności z usunięciem tych nieprzyjemnych stworzeń z włosów na głowie. Ponieważ właśnie to miejsce oraz okolice karku są szczególnie chętnie wybierane przez strzyżaka sarniego jako cel ataku. Faktem jest: ukąszenia małych pasożytów nie wolno lekceważyć. Ponieważ nie tylko mieszkańcy lasów, tacy jak kleszcze, są nosicielami bakterii. Również ukąszenie strzyżaka sarniego może być nieprzyjemne, a w niektórych przypadkach nawet niebezpieczne.

Wskazówka produktowa: Uniwersalny spray na owady

Repelent na owady takie jak mrówki, pchły, komary, muchy i kleszcze
Do spryskiwania ścieżek biegowych oraz miejsc wejścia, takich jak okna i drzwi
Substancja czynna: Geraniol (3 g/100 ml)

Przejdź bezpośrednio do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Strzyżak sarni – ukąszenie jest przez człowieka prawie niezauważalne

Strzyżaki sarnie atakują zwierzęta i ludzi wręcz agresywnie. W poszukiwaniu odpowiedniego żywiciela najpierw krążą wokół wybranych ofiar, aby następnie błyskawicznie na nich osiąść. W przeciwieństwie do psa czy konia, które zauważają napastnika w ułamku sekundy i reagują panicznie na atak oraz ukąszenie, ludzie prawie w ogóle nie odczuwają ukąszenia strzyżaka sarniego. Jedynie występujące później objawy wskazują na możliwe zarażenie.

Ukąszenie strzyżaka sarniego – człowiek reaguje następującymi objawami

Szczególnie leśnicy i spacerowicze, którzy często przebywają w lesie, są atakowani przez strzyżaka sarniego. Ze względu na fakt, że zwierzęta te u ludzi szczególnie często atakują okolice karku i głowy, osoby z długimi włosami są szczególnie narażone. Dlaczego tak jest? Pasożyty mogą szybciej się schować i mają większą szansę na ukąszenie niż w przypadku osób z krótkimi włosami. Następujących reakcji fizycznych nie należy lekceważyć:

Wysypka po strzyżaku sarnim / zapalenie skóry wywołane przez strzyżaka

Jeśli człowiek został ukąszony, dochodzi do obrzęków wokół miejsca ukąszenia. Są one porównywalne do bolesnego siniaka i niesamowicie swędzą. Niestety, ukąszenie pasożytów ma jeszcze więcej skutków, które są znacznie bardziej nieprzyjemne: może dojść do bolesnych wysypek skórnych w postaci krost lub nawet obrzęków i ropienia. Ze względu na fakt, że jad strzyżaka sarniego jest bardzo powoli usuwany przez węzły chłonne ludzkiego ciała, proces gojenia zazwyczaj nie przebiega tak szybko, jak byśmy tego chcieli. Może on trwać nawet do roku i powodować poważne problemy dermatologiczne.

Bakterii przenoszonych podczas ukąszenia przez te pasożyty nie należy lekceważyć. Mowa o długo pozostającej stosunkowo nieznaną bakterii Bartonella schoenbuchensis-. Przypuszcza się, że u ludzi może ona wywoływać nie tylko bolesne wysypki, ale również niebezpieczne zapalenie mięśnia sercowego . Bezpośredni związek między ukąszeniem przez strzyżaka sarniego a wywołaniem tego stanu nie został jednak jeszcze naukowo udowodniony. Jeśli pojawią się ropne wysypki skórne oraz niewyjaśnione ataki gorączki, należy niezwłocznie udać się do lekarza!

Strzyżak sarni – psy również są atakowane

Jeśli pies zostanie zaatakowany i ukąszony przez te pasożyty, daje temu wyraz poprzez nietypowe zachowanie. Czworonogi zazwyczaj odmawiają dalszego marszu i reagują wręcz panicznie. Ze względu na fakt, że strzyżak sarni preferuje atakowanie nasady ogona oraz grzbietu psa, czworonogi często próbują gryźć się we własny ogon, a także starają się poprzez gorączkowe tarzanie się po ziemi pozbyć owadów.

Jednak te krwiopijcy atakują również brzuch lub nogi. W przypadku ataku w tych miejscach czworonogi często próbują bronić się przed pasożytem poprzez lizanie i drapanie. Niestety, w większości przypadków bez większego powodzenia. W takich sytuacjach tylko człowiek może poprzez szybkie działanie zapobiec ewentualnemu ukąszeniu. Poniższe środki chronią psy przed ukąszeniami:

Grzebień na wszy: Jeśli pies został zaatakowany podczas spaceru po lesie, najlepiej niezwłocznie dokładnie wyczesać jego sierść za pomocą tzw. grzebienia na wszy. Ponieważ dopóki pasożyty posiadają jeszcze skrzydła, nie mogą poruszać się tak szybko jak bez nich, dzięki czemu łatwiej je złapać.
Kąpiel: Również dokładna kąpiel pomaga w usunięciu strzyżaka z sierści zwierzęcia. Należy przy tym jednak pamiętać o jednym: po pierwsze, zabieg musi odbyć się tak szybko, jak to możliwe, a po drugie musi zostać przeprowadzony bardzo dokładnie.

Również dla psów ukąszenie strzyżaka jest bolesne i podobnie jak u ludzi może prowadzić do ropnych stanów zapalnych skóry oraz gorączki. W takich przypadkach wizyta u weterynarza jest nieunikniona.

Strzyżak sarni – konie reagują na ukąszenie w następujący sposób

Konie również są atakowane przez strzyżaki. Te dumne zwierzęta reagują na to w większości przypadków ogromnym niepokojem. Typowymi oznakami, że są nękane przez pasożyty, jest to, że ocierają się o przedmioty lub gryzą się. Ale co mogą zrobić właściciele koni, aby wyeliminować uciążliwe krwiopijce ze swoich zwierząt? Poniższe środki odstraszają owady i wypędzają strzyżaka, zanim zdąży się wkłuć:

Derki dla koni: Derki przeciw owadom chronią zwierzę przed częstszymi atakami.
Mocna szeroka taśma klejąca: Owinąć dłoń taśmą klejącą stroną klejącą na zewnątrz. Jeśli mucha stanie się widoczna w sierści zwierzęcia, należy ją uderzyć. Strzyżak przyklei się wtedy do taśmy i będzie można go usunąć. Bez skrzydeł pasożyty są niezwykle zwinne. Dlatego wszystko musi odbyć się szybko.
Woda: Jeśli koń reaguje panicznie i trudno go uspokoić, owady można spłukać z ciała zwierzęcia za pomocą silnego strumienia wody. Aby nie przeciążyć układu krwionośnego konia, ważne jest, aby powoli przyzwyczajać zwierzę do zimnego natrysku.

Konie również mogą reagować na ukąszenia strzyżaka ropnymi krostami i guzkami . Aby złagodzić ból i objawy u zwierząt, pomagają antybakteryjne maści na rany oraz chłodzenie dotkniętych miejsc na skórze. Konie są najczęściej kąsane pod gęstą grzywą oraz w okolicach odbytu.

Usuwanie i zwalczanie strzyżaków – jakie metody są skuteczne?

Na rynku dostępnych jest mnóstwo produktów przeciwko kleszczom i innym owadom. Istnieje również wiele domowych sposobów o działaniu zapobiegawczym. W przypadku zwalczania strzyżaka sytuacja wygląda jednak nieco inaczej. Może to wynikać z faktu, że te pasożyty są wciąż w dużej mierze nieznane i przez to zbyt słabo przebadane. Niektóre środki okazały się jednak skuteczne i mogą być stosowane profilaktycznie:

Repelent: Spraye owadobójcze tego typu działają dzięki aromatom olejków eterycznych. Najczęściej jako repelenty stosuje się substancje zapachowe takie jak geraniol, cytronella, lawenda, eukaliptus, rozmaryn oraz goździk . Nasz spray owadobójczy od Silberkraft odstrasza owady świeżym zapachem mięty pieprzowej i cytryny. Może on być stosowany zarówno wewnątrz pomieszczeń, jak i na zewnątrz. Co najlepsze: jest on wolny od szkodliwych substancji chemicznych i wykazuje długotrwałe działanie.
Ziemia okrzemkowa: Szczególnie w przypadku psów można stosować proszek wytworzony z pancerzyków okrzemek . Gdy pasożyty wejdą w kontakt z proszkiem, ochronny pancerz owadów zostaje uszkodzony. Następnie puder wysysa płyny ustrojowe pasożyta, co prowadzi do tego, że zwierzęta po prostu wysychają.
Repelencyjne środki przeciwpasożytnicze: Lekarze weterynarii zalecają je jako środek zapobiegawczy.

Najlepsze rezultaty przynoszą wspomniane środki zapobiegawcze w połączeniu z efektywną opieką następczą. Warto również unikać skażonych lasów dębowych, sosnowych oraz mieszanych między wrześniem a listopadem. Jeśli nie jest to zamierzone lub możliwe, podczas spaceru po lesie zaleca się noszenie odzieży ochronnej. Pełne obuwie, długie spodnie i koszulki oraz nakrycie głowy w dużej mierze chronią przed ukąszeniem. Również kontrolowanie często atakowanych partii ciała sprawia, że inwazja jest od razu widoczna i utrudnia strzyżakowi sarniemu spokojne żerowanie oraz rozmnażanie się.