Roztocza u psów – rozpoznaj i prawidłowo lecz

Rozpoznawanie inwazji roztoczy

Mikroskopijne i niewidoczne dla ludzkiego oka roztocze należą do najliczniejszej w gatunki grupy pajęczaków. Wiele z tych stworzeń żywi się wyłącznie roślinami lub grzybami i nie jest uważanych za pasożyty.
Pasożyty wykorzystują inne organizmy, znacznie większe od siebie, jako żywicieli w celu pozyskiwania pożywienia, a długofalowo także jako miejsce do życia. Skutki takiej inwazji pasożytniczej rozciągają się od prostych ran po ukąszeniach aż po poważne choroby zakaźne. W przypadku schorzeń wywoływanych przez roztocze (Acari) mówi się o akariozie.
Objawy i metody leczenia inwazji roztoczy są trudne do uogólnienia i zależą od rodzaju odpowiedzialnych za nie pasożytów. Tutaj znajdą Państwo ogólne informacje na temat gatunków roztoczy, które mogą mieć nieprzyjemne skutki dla Państwa zwierzęcia.

Najczęściej występujące u psów gatunki roztoczy to:

• Trombicula autumnalis (Neotrombicula autumnalis)

• Świerzbowce uszne (Psoroptes, Otodectes oraz Chorioptes)

• Nużeńce (Demodex)

• Drapieżne roztocze (Sarkoptes)

Inwazja Trombicula autumnalis u psa

Z roztoczami jesiennymi styka się mniej więcej co trzeci pies przynajmniej raz podczas swoich wędrówek przez wysoką trawę. Nazywane są one również roztoczami jesiennymi, ponieważ inwazja tych pajęczaków występuje zazwyczaj w okresie między lipcem a październikiem.
Trombicula autumnalis składają jaja w pobliżu roślin. Po kilku tygodniach wykluwają się larwy, które osiedlają się w trawach lub mchach. Zazwyczaj znajdują się one na wysokości około 20 do 50 cm nad ziemią. Gdy pies przechodzi przez teren zasiedlony przez roztocze, roztocze, podobnie jak kleszcze, spadają na psa. Po znalezieniu się na ssaku wwiercają się w cienkie warstwy skóry i wprowadzają tam mieszaninę śliny oraz soków komórkowych. Larwy żerują na tym, aż osiągną dojrzałość w ciągu kilku godzin. Dorosłe już larwy rozmnażają się dalej w ramach swojego cyklu życiowego.
Dla Trombicula autumnalis zarówno człowiek, jak i zwierzę są równie odpowiednimi żywicielami. Psy mają w zwyczaju przebywać w regionach, w których Trombicula autumnalis szczególnie lubią bytować. Dlatego to popularne zwierzę domowe jest wyjątkowo często atakowane przez te pasożyty.  

Części ciała najczęściej atakowane przez Trombicula autumnalis to:

• Łapy, zwłaszcza przestrzenie między palcami
• Nogi
• Wewnętrzne strony ud
• Brzuch
• Wargi
• Uszy
• Grzbiet nosa

Podejrzenie inwazji Trombicula autumnalis u psa objawia się silnym świądem. Widoczne są małe ukłucia otoczone czerwonawym okręgiem.
Ślina Trombicula autumnalis wykazuje działanie alergizujące. Jeśli psy reagują alergicznie na ukąszenia roztoczy, mogą wystąpić bąble skórne, obrzęki warg oraz opuchlizna oczu. W przypadku szczególnie silnej inwazji roztoczy w konsekwencji dochodzi do wypadania sierści i zmian w zachowaniu spowodowanych silnym świądem.
Aby upewnić się, że mamy do czynienia z infekcją Trombicula autumnalis, należy dokładnie wyczesać psa specjalnym grzebieniem przeciwpchelnym. Jeśli na grzebieniu znajdą się małe czerwone punkty, można założyć, że są to Trombicula autumnalis.

Świerzbowce uszne – swędząca udręka

Inwazja świerzbowców usznych występuje najczęściej w miejscach, w których przebywa wiele zwierząt mających ze sobą bezpośredni kontakt. Świerzbowce uszne nie ograniczają się do jednego konkretnego gatunku żywiciela. Jeśli w gospodarstwie domowym żyje kilka zwierząt, mogą one zarazić się świerzbowcami usznymi nawzajem.
Świerzbowce uszne zasiedlają kanały słuchowe zwierzęcia i wywołują silny świąd, który może prowadzić do zapalenia uszu i kanałów słuchowych. Z powodu swędzenia zwierzę drapie się częściej tylnymi łapami i często potrząsa głową.
W małżowinach usznych oraz w kanałach słuchowych widoczne są złogi składające się z krwi i odchodów świerzbowców. Złogi te przypominają nieco fusy z kawy.

Co pomaga na świerzbowce uszne u psa?

Infekcja świerzbowcami usznymi jest wprawdzie uciążliwa, ale dobrze poddaje się leczeniu. Leczenie powinno bezwzględnie odbywać się pod nadzorem lekarza weterynarii, który przepisze odpowiednie tabletki przeciwko roztoczom. Celem leczenia jest zabicie obecnych pasożytów.
Najpierw ucho jest dokładnie czyszczone i pobierany jest wymaz. Oprócz preparatu roztoczobójczego stosuje się maści łagodzące świąd. W przypadku silnej inwazji podaje się leki, które uśmierzają ból u psa i hamują stan zapalny. Jeśli w gospodarstwie domowym jest więcej zwierząt, one również powinny zostać poddane leczeniu.

Nużeńce u psa

Nużeńce, zwane również Demodex, są zawsze obecne u psa w niewielkiej liczbie. Ten gatunek roztoczy jest bardzo specyficzny dla żywiciela. Demodex folliculorum to gatunek roztocza, który występuje tylko u ludzi. Demodex canis z kolei atakuje tylko psy. Zarażenie ze zwierzęcia na człowieka lub odwrotnie jest niezwykle rzadkie. Najczęściej dochodzi do przeniesienia przez sukę w pierwszych dniach życia szczenięcia.
Nużeńce (Demodex) tworzą własną grupę roztoczy i nie należą do grupy drapieżnych roztoczy. Żywią się one głównie łojem i obumarłymi komórkami skóry swojego żywiciela. Demodex canis może być wyzwalaczem nużycy psiej, która pojawia się przy nadmiernym namnożeniu tych mikroskopijnych pajęczaków.
Jeśli u psa dochodzi do zaburzeń układu odpornościowego, Demodex canis namnaża się. W konsekwencji powstaje infekcja. Widoczne stają się objawy fizyczne u psa. Pierwszymi oznakami nużycy psiej jest wypadanie sierści, które może występować miejscowo lub uogólnić się na całe ciało. Świąd pojawia się dopiero wtedy, gdy dochodzi do bakteryjnej infekcji wyłysiałych miejsc.
Aby stwierdzić infekcję nużeńcami u psa, należy najpierw wykazać obecność żywych roztoczy. W tym celu pobiera się od psa zeskrobiny z głębokich warstw skóry do badania mikroskopowego.

Co pomaga na nużeńce u psa?

Jako środki roztoczobójcze dla psa przy infekcyjnej inwazji nużeńców sprawdzają się leki z substancjami czynnymi iwermektyną i moksydektyną. Leki dla psa podaje się w formie tabletek. W ciężkich przebiegach infekcji dodatkowo podaje się antybiotyki.

Świerzb u psa

Gdy mowa o świerzbie u psa, chodzi o chorobę skóry z zapalnymi, sączącymi się i częściowo pokrytymi strupami miejscami. Ta choroba pasożytnicza została już stwierdzona u ponad 100 gatunków ssaków i dotyczy głównie zwierząt dzikich oraz domowych.
Ta choroba zakaźna jest bardzo zaraźliwa i sporadycznie przenosiła się już ze zwierzęcia na człowieka. W Austrii występowanie u niektórych ras zwierząt gospodarskich podlega obowiązkowi zgłoszenia, a w Szwajcarii jest ona sklasyfikowana jako „choroba zwalczana” w grupie 3 chorób zakaźnych zwierząt.
Świerzb wywoływany jest przez świerzbowce, takie jak świerzbowiec drążący (łac. Sarcoptes). Ten gatunek roztocza znany jest również pod nazwą świerzbowiec. Nazywa się tak, ponieważ drąży tunele w skórze zwierząt i tam żyje. Do zarażenia świerzbem może dojść poprzez bezpośredni kontakt z innym dzikim zwierzęciem lub innym psem. Możliwe są również kontakty pośrednie, na przykład poprzez krzewy lub trawy, jeśli zainfekowane dzikie zwierzę pozostawiło tam patogeny. Na początku świerzb atakuje części ciała z cienką warstwą skóry.

Zainfekowane miejsca z cienką warstwą skóry:

• Głowa
• Uszy
• Stawy

Po dotarciu na miejsce roztocza rozprzestrzeniają się po całym ciele psa. Samice roztoczy drążą długie kanały w skórze. Tam składają jaja i się rozmnażają. Dorastające roztocza żywią się w kanałach płynami komórkowymi i tkankowymi.
Wypadanie sierści i łupież w zainfekowanych miejscach oraz czerwonawe plamy na skórze to pierwsze oznaki zarażenia drapieżnymi roztoczami. Zainfekowane psy drapią się bez przerwy z powodu ekstremalnie silnego świądu. W większości przypadków pies reaguje dodatkowo alergicznie na roztocza, a przede wszystkim na ich odchody.
W wyniku intensywnego drapania skóra staje się krwawa. Zapalne strupy i zgrubienia sprawiają, że skóra wydaje się ciemno zabarwiona. Ból i silny świąd mogą prowadzić do agresji i braku apetytu.
Świerzb w najrzadszych przypadkach jest śmiertelny dla psów, stanowi jednak ekstremalne obciążenie, które może częściowo prowadzić do wycieńczenia organizmu.

Co pomaga na świerzb u psa

Świerzb powinien koniecznie być leczony przez lekarza weterynarii. Poprzez badanie mikroskopowe i rozpoznawanie pasożytniczego gatunku roztoczy weterynarz przepisze odpowiedni preparat roztoczobójczy. Podobnie jak w przypadku leczenia nużeńców, stosuje się neurotoksyny, takie jak iwermektyna i moksydektyna. W szczególnie ciężkich przypadkach podaje się dodatkowo kortyzon przeciwko świądowi.
Oprócz preparatów roztoczobójczych przeprowadza się mycie specjalnymi szamponami. Kąpiele, które należy wykonywać przez kilka tygodni, zwalczają larwy i nimfy świerzbowca drążącego.

FAQ dotyczące roztoczy

Skąd pies bierze roztocza?

W zależności od gatunku roztoczy psy zarażają się tymi małymi pasożytami na różne sposoby. Roztocza z grupy Trombiculidae psy przynoszą najczęściej ze spacerów lub z własnego ogrodu. Świerzbowce uszne pojawiają się zawsze tam, gdzie zwierzęta żyją razem. Na przykład w gospodarstwach rolnych lub hodowlach. Większość zarażeń świerzbowcem usznym występuje tam, gdzie psy i koty żyją razem i mają bezpośredni kontakt. Świerzbowce drążące są wysoce zaraźliwe i przenoszone bezpośrednio na psa przez dzikie zwierzęta oraz ich odchody. Inne psy również są uważane za nosiciele roztoczy. Klasyczne nużeńce są przenoszone na szczenię w pierwszych dniach jego życia przez matkę.

Co pomaga na roztocza u psa?

Lekarze weterynarii bardzo często oferują preparaty roztoczobójcze w formie kąpieli, sprayu lub pudru. Preparaty na roztocza często składają się z neurotoksyn. Istnieje kilka domowych sposobów oraz naturalnych środków do zwalczania pajęczaków. Skuteczne okazały się olejek z drzewa herbacianego, geraniol oraz ekstrakt z miodli indyjskiej.

Które roztocza przenoszą się na ludzi?

Jeśli możliwe jest przeniesienie infekcji ze zwierząt na ludzi, mówi się o zoonozie. Nie wszystkie infekcje roztoczami są przenoszone z psa na człowieka. Najczęściej dochodzi do zarażenia świerzbowcem drążącym (świerzbowiec ludzki). Przy bezpośrednim kontakcie pasożyty mogą przejść z psa na człowieka i wywołać tam przejściowy świerzb odzwierzęcy (pseudokrätze).

Jak można zapobiegać inwazji roztoczy u psa?

Legowiska i poduszki psów powinny być regularnie prane w wysokich temperaturach. Po spacerach zaleca się przemywanie nóg i brzucha psa wodą z mydłem. Karma dla psów bogata w kwasy tłuszczowe, witaminy, lecytynę i cynk zapewnia zdrową skórę i również bardzo dobrze zapobiega inwazji roztoczy. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami, ich odchodami lub padliną dzikich zwierząt.

Jak rozpoznawać roztocza u psa?