Użądlenie osy – co zrobić, gdy użądliła osa?

Jak niebezpieczne mogą być osy?

W miesiącach letnich osy są szczególnie aktywne. Trudno więc uniknąć sytuacji, w których my, ludzie, mamy z tymi ruchliwymi owadami częstszy kontakt, niż byśmy chcieli. A to może być całkiem niebezpieczne. Jeśli osa zostanie przypadkowo połknięta i użądli, konieczny jest pośpiech i niezwłoczna wizyta w szpitalu. Również alergicy muszą uważać w pobliżu os: jeśli dojdzie do użądlenia, może to skończyć się tragicznie z powodu reakcji alergicznej organizmu. Jakie jednak objawy występują i jak można zapobiec atakowi ze strony tych często bardzo natrętnych owadów?

Czym są osy?

Osy (Vespinae), podobnie jak szerszenie, należą do podrodziny osowatych. Zaliczają się one do owadów społecznych i żyją w setkach, a czasem nawet tysiącach, w jednym wspólnym gnieździe. Na całym świecie istnieje 61 gatunków. W Niemczech, ze względu na swoje natrętne zachowanie, dwa z nich są powszechnie znane. Mowa o osie pospolitej (Vespula vulgaris) oraz osie dachowej (Vespula germanica), która może reagować nieco agresywniej niż pierwszy z wymienionych gatunków.

Wygląd

Ze względu na identyczne czarno-żółte ubarwienie oba gatunki os nie są wcale takie łatwe do odróżnienia. Można je zidentyfikować jedynie po różnych wzorach na nadustku. U osy pospolitej (Vespula vulgaris) w tym miejscu znajduje się szeroka czarna kreska, a u osy dachowej (Vespula germanica) trzy czarne kropki ułożone w trójkąt. Owady nie różnią się od siebie również wielkością. Robotnice w kolonii os osiągają wielkość około 16 milimetrów. Samce (trutnie) dorastają do 17 milimetrów, a królowa do około 20 milimetrów.

Siedlisko i występowanie

Przez długi czas osy właściwe występowały głównie w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. Obecnie zwierzęta te rozprzestrzeniły się jednak również w krajach takich jak Nowa Zelandia, Ameryka Południowa i Australia.

Osy można spotkać przede wszystkim na łąkach i w lasach. Tam budują swoje gniazda w chronionych dziuplach drzew lub norach ziemnych. Jeśli zbliżają się do siedzib ludzkich, owady preferują jako miejsce gniazdowania między innymi skrzynki rolet, strychy, domki ogrodowe lub szopy, a także puste budki lęgowe dla ptaków. Gniazda os są otwarte od dołu i wykorzystywane przez owady tylko przez jeden rok.

Rozmnażanie

Wiosną zapłodniona jesienią młoda królowa budzi się ze snu zimowego i wyrusza na poszukiwanie odpowiedniego miejsca na gniazdo. Gdy je znajdzie, natychmiast rozpoczyna budowę gniazda, a następnie składa jaja. Krótko po tym wykluwają się małe larwy, z których powstają wyłącznie niepłodne robotnice. W sierpniu nadchodzi czas, w którym z jaj wykluwają się również samce (trutnie) oraz młode królowe. Populacja w gnieździe os osiąga wtedy swój szczyt.

Ze względu na panujące warunki klimatyczne królowa zamiera późną jesienią . Cała kolonia os również następnie się rozpada. W tym czasie owady stają się szczególnie uciążliwe dla ludzi. Ponieważ robotnice, które dotychczas żywiły się słodkimi wydzielinami larw, zaczynają teraz szukać pożywienia. Jednak i im nie pozostało już wiele życia. Gdy nadchodzą pierwsze chłody, pracowite robotnice kolonii os również giną. Jedynie młode królowe, które wykluły się późnym latem, parzą się, a następnie szukają miejsca na przezimowanie.

Wespe an einer offenen Trinkdose

Żądło osy i jad osy: co dzieje się podczas użądlenia

Żądlić mogą tylko samice os, czyli robotnice i królowe. Żądło to przekształcony narząd składania jaj na końcu odwłoka, dlatego samce (trutnie) go nie posiadają. W porównaniu z pszczołą miodną, haczyki na żądle osy są znacznie mniejsze. Dzięki temu osa zazwyczaj może wyciągnąć żądło i użądlić wielokrotnie. Żądło, które pozostaje w skórze, z reguły pochodzi od pszczoły.

Jad osy to mieszanina białek (w tym enzymów), peptydów i amin biogennych. Do jego składników należą między innymi histamina i acetylocholina, które wywołują piekący ból, zaczerwienienie oraz świąd w miejscu użądlenia. Białka zawarte w jadzie są przede wszystkim odpowiedzialne za reakcje alergiczne.

Kiedy użądlenie osy jest niebezpieczne?

Dla zdrowych osób bez alergii pojedyncze użądlenie jest z reguły niegroźne, nawet jeśli bardzo boli, a miejsce to może być opuchnięte przez kilka dni. Sytuacja staje się poważna w trzech przypadkach:

Alergia na jad owadów: Wysypka na całym ciele, duszności, zawroty głowy, nudności lub kołatanie serca krótko po użądleniu to stan nagły.
Użądlenie w usta lub gardło: Obrzęk może zwęzić drogi oddechowe, na przykład gdy osa została połknięta wraz z napojem.
Bardzo wiele użądleń: Jeśli zostaniemy użądleni przez wiele os jednocześnie, ilość jadu może obciążyć układ krążenia nawet u osoby bez alergii.

We wszystkich tych przypadkach należy: natychmiast wybrać numer alarmowy 112. W przypadku użądlenia w usta do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego pomaga ssanie kostek lodu i zimne okłady na szyję. Osoby świadome swojej alergii, posiadające zestaw ratunkowy, powinny użyć go zgodnie z zaleceniami lekarza, a następnie również wezwać pomoc. Informacje o tym, co zrobić, gdy użądlony zostanie pies lub kot, znajdują się w poradniku Pies lub kot użądlony przez osę.

Leczenie użądlenia osy – te środki pierwszej pomocy łagodzą ból!

U zdrowego człowieka użądlenie osy wywołuje w większości przypadków niegroźne reakcje. Objawy takie jak świąd, ból w miejscu użądlenia oraz obrzęk i zaczerwienienie w tym samym obszarze nie należą do rzadkości. W większości przypadków skutki użądlenia osy ustępują jednak już po jednym dniu. Poniższe środki pierwszej pomocy pomagają zapobiec stanom zapalnym skóry:

Najpierw należy sprawdzić, czy w skórze tkwi żądło. Osy zazwyczaj nie tracą żądła; jeśli jednak tkwi ono w skórze, najprawdopodobniej pochodzi od pszczoły. Wtedy należy je zeskrobać bokiem za pomocą paznokcia lub karty, aby nie wycisnąć woreczka jadowego. Następnie należy zdezynfekować skórę wokół miejsca użądlenia. Przemycie wodą z mydłem jest do tego celu w zupełności wystarczające.

Teraz najważniejsze: chłodzenie i jeszcze raz chłodzenie. Zimne kompresy sprawiają, że obrzęk szybciej znika.

Jeśli pojawi się ból, można go złagodzić przyjmując leki przeciwbólowe dostępne bez recepty.

Jeśli miejsce użądlenia swędzi, należy koniecznie powstrzymać się od drapania. W przeciwnym razie może dojść do infekcji. Również babcine „okłady z octu” nie pomagają przy użądleniu osy. Ten stary domowy sposób działa raczej przeciwskutecznie i może dodatkowo wywołać infekcję.

Jeśli nie wystąpią żadne inne objawy, następnego dnia po użądleniu osy nie będzie już śladu. Jeśli jednak w innych miejscach na ciele pojawią się wyraźne zaczerwienienia oraz obrzęki, u poszkodowanego z reguły występuje alergia na owady. Teraz trzeba działać szybko!

Użądlenie osy – kiedy udać się do lekarza, aby zapobiec pogorszeniu stanu?

U niektórych osób użądlenie osy, szerszenia lub pszczoły może wywołać niebezpieczną reakcję alergiczną. Niestety wciąż dochodzi do przypadków śmiertelnych, których można było uniknąć, gdyby poszkodowani wiedzieli o swojej alergii i dzięki temu zareagowali szybciej. Wiele osób w ogóle nie wie, że jest uczulonych i że ich organizm reaguje na jad owadów w tak gwałtowny sposób.

Dlatego zaleca się, aby przed rozpoczęciem sezonu na osy udać się do alergologa. Ten specjalista może za pomocą testów alergicznych stwierdzić, czy występuje alergia na jad owadów. Osoby z pozytywnym wynikiem powinny od tego dnia nosić przy sobie zestaw ratunkowy składający się z preparatów kortykosteroidowych, autostrzykawki z adrenaliną oraz płynnych leków przeciwhistaminowych. Leki te są wydawane na receptę i mogą uratować życie!
Alergia na jad owadów może pojawić się w każdym wieku. Prawdopodobieństwo, że ludzki organizm zareaguje na jad owadów ciężkimi reakcjami fizycznymi, jest jednak wyższe w starszym wieku niż w młodości.

Alergia na użądlenie osy – objawy, z którymi nie ma żartów!

Reakcje alergiczne pojawiają się krótko po użądleniu przez osę i mogą przebiegać u każdego człowieka inaczej. Niektórzy alergicy reagują na jad jedynie wysypką w miejscu użądlenia oraz lekkimi zawrotami głowy i nudnościami. Osoby, których organizm silnie reaguje na jad owadów, muszą liczyć się z ciężkimi reakcjami. Poniższe objawy nadwrażliwości stają się zauważalne już krótko po użądleniu przez osę:

Ekstremalny świąd oraz zaczerwienione obrzęki w różnych miejscach na skórze, a nawet rozprzestrzeniające się na całe ciało.
Silne problemy krążeniowe takie jak zawroty głowy, osłabienie, aż po uczucie oszołomienia.
Występujące nudności i wymioty.
Duszności, aż po uczucie duszenia się.
Nagłe stany lękowe i kołatanie serca.

Jeśli wystąpią te objawy, należy natychmiast wezwać pogotowie pod numerem 112, ponieważ ciężka reakcja alergiczna (wstrząs anafilaktyczny) może rozwinąć się w ciągu kilku minut.

Rekomendacja produktu: Spray na osy

Repelent do miejsc, w których osy nie powinny przebywać
Do piwnicy, na balkon, do garażu i domku narzędziowego
Substancja czynna: Geraniol (3 g/100 ml)

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Osy – jak zapobiec użądleniu?

Osy używają żądła tylko wtedy, gdy czują się zagrożone. W przeciwnym razie człowiek w zasadzie ich nie interesuje. Właśnie z tego powodu ryzyko użądlenia przez osę można zminimalizować dzięki różnym środkom ostrożności. Poniższe zasady zachowania zapobiegają użądleniom os:

Jeśli w pobliżu znajdują się osy, spokojne ruchy to podstawa.
Jeśli osa usiadła na człowieku: pod żadnym pozorem nie uderzać, lecz strzepnąć owada!
Jeśli osa znalazła drogę do wnętrza, warto otworzyć okno tak szeroko, jak to możliwe, aby owad, przyciągnięty światłem słonecznym, jak najszybciej znalazł drogę na zewnątrz.
Ze względu na to, że osy są przyciągane przez słodkie i słone produkty spożywcze, podczas jedzenia na świeżym powietrzu wskazana jest ostrożność .
Picie z butelek i puszek może być niebezpieczne. Jeśli osa, przyciągnięta słodkim zapachem, zabłądzi do środka i nie zostanie zauważona, podczas łapczywego łyka może dojść do niebezpiecznej sytuacji. Jeśli osa wtedy użądli, istnieje ryzyko uduszenia! Używanie słomek lub przykrywanie szklanek minimalizuje ryzyko połknięcia osy.
Lepkie dłonie i okolice ust również przyciągają osy. Dlatego należy zadbać o to, aby wymienione części ciała zostały umyte po jedzeniu. Dotyczy to szczególnie dzieci!
Uwaga podczas prac w ogrodzie! Ponieważ w sezonie na osy owady te można spotkać niemal wszędzie. Siedzą na kwiatach, żywią się dojrzałymi owocami i pełzają po ziemi.
Intensywnie pachnące perfumy, kremy przeciwsłoneczne i do ciała oraz lakiery do włosów przyciągają osy. Dlatego warto latem używać lżejszych produktów kosmetycznych. Uwaga: zapach potu również przyciąga osy.!
Os, szerszeni czy pszczół nigdy nie wolno zdmuchiwać ! Dwutlenek węgla zawarty w ludzkim oddechu tylko niepotrzebnie czyni owady agresywnymi.

Rekomendacja produktu: Spray na osy

Repelent do miejsc, w których osy nie powinny przebywać
Do piwnicy, na balkon, do garażu i domku narzędziowego
Substancja czynna: Geraniol (3 g/100 ml)

Przejdź do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Co naprawdę pomaga na osy?

Zgodnie z § 39 ust. 1 Federalnej ustawy o ochronie przyrody (BNatSchG) zabrania się zabijania dziko żyjących zwierząt bez uzasadnionego powodu. Z tego względu przy odstraszaniu os należy stosować wyłącznie metody, które nie wyrządzają owadom żadnej szkody. Osy pełnią bowiem istotną funkcję w ekosystemie: zjadają szkodliwe owady, zapylają rośliny i stanowią ważne źródło pożywienia dla ptaków śpiewających oraz małych ssaków. Dlatego rozsądniej jest zapobiegać budowie gniazd z wyprzedzeniem lub zaakceptować obecność zwierząt. Jeśli nie jest to możliwe, na przykład gdy osy gniazdują zbyt blisko domu, pewne środki mogą ułatwić współistnienie.

1. Zapobieganie budowie gniazd

Wiosną, zanim królowa os zacznie szukać nowego miejsca na gniazdo, należy wykonać następujące czynności:

Otwory w elewacji, na dachu lub w skrzynkach rolet muszą zostać zamknięte. Należy również naprawić miejsca, przez które owady mogą wlatywać do domków ogrodowych i szop, aby nie miały szansy wykorzystać takich miejsc do budowy gniazda.
Potencjalne miejsca lęgowe, takie jak dziuple w drzewach, powinny zostać zabezpieczone za pomocą moskitiery.
Gęste krzewy przy ziemi należy przyciąć.
Budki lęgowe dla ptaków są również chętnie wykorzystywane przez osy jako potencjalne miejsce na gniazdo, dlatego powinny być pod obserwacją.
Sprawdzanie mebli ogrodowych.

2. Olejki eteryczne

Udowodniono, że osy reagują negatywnie na intensywne zapachy. Cytronela, goździki, lawenda oraz olejek z drzewa herbacianego należą do najskuteczniejszych aromatów. W tym celu należy napełnić miseczkę zapachową wodą z kranu i dodać kilka kropli silnego olejku. Naczynia należy następnie umieścić w często uczęszczanych miejscach, takich jak między innymi taras lub balkon.

3. Spraye na owady

Podczas zakupu koniecznie zwróć uwagę na to, aby środki takie jak te były wolne od substancji chemicznych! Można to bowiem zrobić inaczej: spraye przyjazne dla owadów odstraszają osy i inne stworzenia za pomocą składników takich jak geraniol. Co w tym dobrego: zwierzęta nie doznają żadnej szkody, a mimo to są skutecznie odstraszane na dłuższą metę ze względu na nieprzyjemny dla nich zapach. W produktach takich jak te rezygnuje się ze szkodliwej permetryny, która jest znana jako neurotoksyna.

Te domowe sposoby odstraszają osy!

W zakamarkach internetu krąży wiele porad i wskazówek dotyczących tego, jak najlepiej odstraszać osy. Niestety wiele z nich nie działa, będąc jedynie przekazywanymi z pokolenia na pokolenie mądrościami dawno minionych dni. Palenie kawy mielonej okazuje się nieskuteczne. Używanie pułapek żywołownych, które paradoksalnie są dostępne w sprzedaży, jest zabronione! Nie jest to zaskakujące, gdyż zwierzęta podczas takich działań zwalczających giną w męczarniach. Niektóre metody natomiast odstraszają owady szybko i skutecznie. I to bez wyrządzania osom najmniejszej krzywdy.

Spryskiwanie rozpyloną wodą

Ta metoda zalicza się do najbardziej przyjaznych dla zwierząt oraz najskuteczniejszych środków w ogóle. Gdy owady trafią na rozpyloną, domową mżawkę, myślą, że pada deszcz i wracają do swojego gniazda. Wszystko, czego potrzeba do tego celu, to czysta butelka ze spryskiwaczem i woda z kranu.

Manewry odwracające uwagę

Dokarmianie odwracające uwagę również działa i jest przy tym całkowicie bezpieczne dla zwierząt. W tym celu należy umieścić trochę słodkich owoców, takich jak na przykład pokrojone gruszki, śliwki lub sfermentowane winogrona w odległości około dziesięciu metrów od wybranego miejsca przebywania. Osy zostaną przyciągnięte zapachem i dzięki temu będą rzadziej atakować suto zastawiony stół.

Zawsze przykrywaj jedzenie i napoje

Warto szklanki ze słodką zawartością od razu po użyciu ponownie zamykać. Również półmiski z wędlinami i mięsem, sałatki oraz szklanki z napojami powinny być zawsze przykryte . Po zakończeniu posiłku zaleca się schowanie całej żywności i wyczyszczenie stołu. Tylko w ten sposób do powietrza przedostaje się jak najmniej kuszących zapachów, które przyciągają osy niczym ćmy światło.