Identyfikuj owady - te cechy pomagają w identyfikacji!

Czy wszystkie owady są pożyteczne, czy istnieją również szkodliwe okazy?

Entomolodzy (badacze owadów) szacują, że na świecie istnieje około 5,5 miliona różnych gatunków owadów. W Niemczech znanych jest około 33 000 gatunków.
Owady, z nielicznymi wyjątkami, pełzają i latają niemal wszędzie. Są wyjątkowe i przez miliony lat nieustannie przystosowywały się do nowych warunków panujących w ich siedliskach. Większość z nich potrafi latać i żyje na ziemi, pod ziemią, w wodzie, na roślinach, a nawet na innych zwierzętach. Faktem jest, że żaden inny gatunek nie może poszczycić się tak imponującą różnorodnością biologiczną, a pod względem wyglądu nie mogłyby być bardziej zróżnicowane. Mimo to owady mają wiele cech wspólnych. Ale jak żyją owady, co je wyróżnia i jak można odróżnić od siebie poszczególne zwierzęta?

Detailaufnahme einer Libelle

Czym są owady?

Owady (Insecta), nazywane również sześcionogami, zaliczają się do najliczniejszej w gatunki grupy wszystkich organizmów żywych. W przeciwieństwie do pajęczaków, posiadają sześć odnóży. Ponadto ich ciało składa się z trzech części: głowy (Caput), tułowia (Thorax) oraz odwłoka (Abdomen). Trzy pary odnóży oraz skrzydła są połączone z tułowiem, a narządy trawienne i rozrodcze znajdują się w odwłoku. Kolejną specyficzną cechą owadów jest fakt, że nie posiadają szkieletu wewnętrznego. Posiadają natomiast pancerz chitynowy, rodzaj szkieletu zewnętrznego (egzoszkielet), który chroni ich ciało przed czynnikami zewnętrznymi, czyniąc je jednocześnie niezwykle elastycznym.

Głowa owada to również mały cud natury. Znajdują się na niej oczy, które składają się z tysięcy pojedynczych oczek, a dokładniej oczu złożonych (ommatidiów), oraz dwie czułki, które służą nie tylko do badania otoczenia, ale także do odbierania drgań, na przykład od zbliżających się drapieżników lub żywicieli.

Kolejnym narządem zmysłów znajdującym się na głowie owadów są ich aparaty gębowe. W zależności od gatunku i sposobu odżywiania, są one wyposażone w ssawkę do pobierania soków owocowych lub minerałów, albo w ostre żuwaczki, służące do wysysania pokarmu z twardych owoców lub innych zwierząt.

Owady posiadają ponadto prosty układ nerwowy oraz otwarty układ krwionośny. Ich oddychanie odbywa się poprzez rozgałęziony system tchawek, który przebiega przez całe ciało.

Występowanie i siedliska

Owady, z wyjątkiem oceanów, zamieszkują każdy zakątek Ziemi. Większość okazów najlepiej czuje się w tropikach. W ekstremalnych siedliskach, takich jak wysokie góry, obszary przybrzeżne czy bardzo zimne regiony, jak strefy podbiegunowe, osiedliły się natomiast tylko gatunki wysoce przystosowane. Dlatego dzielimy poszczególne okazy na trzy różne grupy:

1. Gatunki stenotopowe

Te gatunki owadów występują tylko w specjalnie przystosowanych dla nich biotopach. Czynniki środowiskowe, takie jak temperatura, wilgotność powietrza i ilość opadów, odgrywają przy tym dużą rolę.

2. Gatunki eurytopowe

Okazy takie jak te, z wyjątkiem ekstremalnych siedlisk, czują się dobrze wszędzie na świecie.

3. Kosmopolici

Owady tego typu potrafią bardzo dobrze przystosować się do panujących warunków życiowych i dzięki postępującej globalizacji są obecnie rozpowszechnione na całym świecie. Należą do nich termity, karaczany, mrówki oraz pszczoły miodne.

Rozmnażanie

Owady są rozdzielnopłciowe. Aby odróżnić samce od samic, nie potrzeba specjalistycznej wiedzy. Z reguły bowiem samiec jest większy od samicy owada i różni się również ubarwieniem. Gdy dochodzi do kopulacji, jaja samicy zostają zapłodnione wewnątrz jej ciała. Po krótkim czasie następuje składanie jaj. Istnieją dwa rodzaje rozwoju:

Metamorfoza zupełna

Mianem przeobrażenia zupełnego określa się rozwój od jaja, przez stadium larwy i poczwarki, aż do dorosłego owada. Gatunki owadów, które zaliczają się do tej kategorii, to między innymi chrząszcze, motyle oraz błonkówki i muchówki.

Przeobrażenie niezupełne

U niektórych owadów nie występuje stadium poczwarki. Oznacza to, że po wykluciu młode osobniki są już bardzo podobne do dorosłego owada. Rozwój do postaci dorosłej odbywa się wtedy poprzez liczne linienia. Owady, które przechodzą przeobrażenie niezupełne, to na przykład karaczany, koniki polne lub pluskwiaki.

Wskazówka produktowa: Uniwersalny spray na owady Silberkraft

Repelent na owady takie jak mrówki, pchły, komary, muchy i kleszcze
Do spryskiwania ścieżek wędrówek oraz miejsc wejścia, takich jak okna i drzwi
Substancja czynna: geraniol (3 g/100 ml)

Przejdź bezpośrednio do produktu

Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Gdzie występują owady?

Ze względu na ogromną różnorodność gatunkową nie dziwi fakt, że owady zasiedlają niemal wszystkie siedliska na naszej planecie. Niektóre gatunki przebywają głównie w powietrzu lub na lądzie , a inne osobniki żyją głównie w wodzie. Jednak większość owadów można spotkać na lądzie. Żyją tam pod ziemią lub na strukturach przyziemnych, takich jak między innymi rośliny, grzyby, spróchniałe drewno, a także padlina czy odchody zwierzęce.

Ale owady osiedlają się również na żywych zwierzętach. Żyją tam jako ektopasożyty, a ich siedlisko służy im do składania jaj oraz jako żywiciel, z którego czerpią pożywienie. Do najbardziej znanych przedstawicieli należą pchły oraz wszy zwierzęce.
Również człowiek może zostać zaatakowany przez owady, takie jak na przykład wszy ludzkie lub pchły. Wtedy również służy on owadowi do pobierania pokarmu poprzez ssanie krwi oraz jako miejsce lęgowe.

Owady – pożyteczne owady czy szkodniki?

To, czy owady są pożyteczne, czy szkodliwe, zależy w dużej mierze od punktu widzenia. Gdy przyjrzymy się bliżej niektórym gatunkom, zauważymy, że dany szkodnik jest w rzeczywistości pożytecznym owadem i ma nieocenioną wartość dla naszego ekosystemu. Faktem jest, że przeważająca część owadów żyje z człowiekiem w doskonałej harmonii. Niektóre z nich przynoszą nam nawet korzyści ekonomiczne: są producentami miodu, zapylają rośliny i zjadają inne owady, które bez wyjątku szkodzą naszym roślinom.

Pożyteczne owady

Pożyteczne owady to cenni producenci surowców. Dwoma przedstawicielami tej kategorii są pszczoła miodna i jedwabnik morwowy. Jako zapylacze kwiatów (motyle, trzmiele, pszczoły) również wykonują dobrą robotę. Ponadto owady są źródłem pożywienia dla różnych gatunków zwierząt (ptaków i ryb) lub zjadają szkodniki (pasożytnicze osy, mrówki, biedronki). Nie można zapomnieć o gatunkach żyjących w glebie: napowietrzają one glebę i dzięki swoim odchodom dbają o jej żyzność (turkuć podjadek).

Szkodliwe owady

Do szkodników zaliczamy gatunki owadów, których tryb życia ma negatywny wpływ na ludzi oraz środowisko . Szkody powstają przede wszystkim w wyniku żerowania na tzw. roślinach uprawnych, jak ma to miejsce w przypadku stonki ziemniaczanej i korników, w zapasach żywności (karaczany) lub na elementach odzieży i tekstyliach użytkowych (skórniki, mole odzieżowe). Mogą one stanowić zagrożenie dla ludzi i zwierząt domowych, jeśli prowadzą pasożytniczy tryb życia i przenoszą choroby, takie jak m.in. malaria, żółta febra, gorączka denga czy wirus Zika.

Rzędy owadów – jakie rodzaje owadów istnieją?

Jak już wspomniano, entomolodzy szacują, że na naszej planecie żyje około 5,5 miliona różnych gatunków owadów. Aby zachować jako taką przejrzystość w tej ogromnej liczbie okazów, stworzono system klasyfikacji, w którym poszczególne zwierzęta są podzielone według ich budowy zewnętrznej i wewnętrznej, a także według ich rozwoju filogenetycznego. Cechą, która odgrywa ogromną rolę w podziale na poszczególne gatunki, jest liczba skrzydeł oraz ich struktura. Na tej podstawie można już wyróżnić następujące grupy.

Błonkoskrzydłe (osy)
Muchówki (muchy domowe, komary)
Motyle (rusałka pawik)
Chrząszcze (chrabąszcz majowy)

Również pod względem wyglądu żaden owad nie jest taki sam jak inny. Z tego powodu poszczególne gatunki dzieli się na następujące grupy:

Karaczany (karaluchy)
Prostoskrzydłe (świerszcze i koniki polne)
Pchły (pchła kurza, pchła ludzka)
Pluskwiaki (mszyce i pluskwiaki różnoskrzydłe jak pluskwy domowe)
Ważki (ważki równoskrzydłe i różnoskrzydłe)

Owady – jakie istnieją pomoce do rozpoznawania?

Identyfikacja owadów przez laika na pierwszy rzut oka nie jest w większości przypadków wcale taka prosta. Nawet eksperci czasami napotykają trudności w obliczu tak dużej różnorodności gatunkowej. Istnieje jednak kilka sztuczek, dzięki którym można rozpoznać poszczególne gatunki owadów. Są to:

Rozpoznawanie odchodów owadów

Odchody różnych owadów można zidentyfikować na podstawie kształtu, wielkości i koloru . Pomocne przy identyfikacji jest również miejsce, w którym znaleziono pozostałości odchodów.

Rozpoznawanie owadów na podstawie jaj

Samo rozróżnienie poszczególnych zwierząt na podstawie koloru jaj owadów jest trudne. W połączeniu z miejscem złożenia oraz rodzajem zniesienia identyfikacja jest znacznie łatwiejsza. Aby idealnie zakamuflować się przed drapieżnikami, jaja przybierają barwę preferowanego miejsca lęgowego.

Rozpoznawanie owadów po gnieździe

Owady budują swoje gniazda w miejscach, które zapewniają im najlepsze warunki do życia oraz wystarczające źródła pożywienia. Różnią się one kształtem, kolorem i wielkością. Najważniejszą wskazówką przy identyfikacji jest lokalizacja gniazda owadów.

Rozpoznawanie larw

Przeważająca część maleńkich larw owadów ma białe do kremowego ubarwienie i jest wyposażona w puszkę głowową. Ponadto niektóre są owłosione, a inne w niewielkim stopniu lub wcale. Również tutaj bardzo trudno jest odróżnić od siebie poszczególne okazy.

Rozpoznawanie owadów latających

Większość gatunków owadów posiada jedną lub dwie pary skrzydeł. Ze względu na swoje różnice są one podzielone na rzędy owadów. Ich skrzydła posiadają następujące cechy:

Chrząszcze (Coleoptera): Posiadają one dwie twarde przednie pary skrzydeł (pokrywy). Nie służą one owadom do latania, lecz jedynie do ochrony cienkich tylnych skrzydeł, które są wykorzystywane do latania.

Motyle (Lepidoptera): Zarówno tylne, jak i przednie skrzydła motyli są bardzo delikatne. Z tego powodu pokryte są dachówkowato ułożoną, barwną warstwą łusek. Przednie i tylne skrzydła są niezbędne do latania.

Błonkówki (Hymenoptera): Te gatunki (osy, pszczoły, trzmiele, szerszenie) posiadają identycznie wykształcone przednie i tylne skrzydła. Są one bardzo cienkie i przezroczyste. Obie pary skrzydeł są wykorzystywane do latania.

Muchówki (Diptera): Ta grupa owadów (muchy, komary) posiada dwie błoniaste przednie pary skrzydeł. Służą one zwierzętom do latania. Dwie tylne pary skrzydeł przekształciły się w tzw. przezmianki. Dzięki nim owady utrzymują równowagę podczas lotu.

Jak można zidentyfikować owady na podstawie charakterystyki ich ukąszeń?

Ukąszenia owadów są dla poszkodowanego nieprzyjemne, a w niektórych przypadkach również bolesne. Ale po jakich objawach i cechach szczególnych można rozpoznać ukąszenie? Te 9 cech pomaga zdemaskować odpowiedzialnego za to owada:

Świąd wokół miejsca ukąszenia: pchła, komar, pluskwa domowa, osa, pszczoła
Bąble: pszczoła, osa, komar
Obrzęki: bąk, osa, pszczoła
Widoczne miejsce ukąszenia: pchła, bąk, komar, pszczoła
Kropka krwi w miejscu ukąszenia: pluskwy
Zaczerwienienia: pluskwy, osa, pszczoła, pchła, kleszcz, bąk
Białawy punkt ukąszenia: kleszcz, pszczoła, osa, komar
Wyciek krwi w miejscu ukąszenia: pluskwa, osa
Ból: bąk, osa, pszczoła

Ważne: W przypadku użądlenia przez pszczołę może się zdarzyć, że żądło pozostanie w skórze. Należy je bardzo ostrożnie usunąć za pomocą pęsety. W przeciwnym razie może dojść do stanów zapalnych.